Blog

Παρά τα εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια που επενδύονται διεθνώς στην έρευνα για τη νόσο Πάρκινσον, η επιστημονική κοινότητα συμφωνεί ότι βρισκόμαστε ακόμη στα πρώτα στάδια ουσιαστικής κατανόησης και αντιμετώπισής της. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα καταγράφεται έντονη κινητικότητα γύρω από νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις που δεν περιορίζονται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, αλλά στοχεύουν στην ίδια τη βιολογία της νόσου.

Τον προηγούμενο μήνα σημειώθηκε ένα ορόσημο: για πρώτη φορά, ενεργή ανοσοθεραπεία της AC Immune φάνηκε να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου σε μελέτη μεσαίου σταδίου. Παρότι η εξέλιξη θεωρείται σημαντική, ειδικοί επισημαίνουν ότι η ανάγκη για νέες θεραπευτικές οδούς παραμένει επιτακτική.

Ενίσχυση της ντοπαμινεργικής οδού

Η καθηγήτρια Νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, Pinky Agarwal, επισημαίνει ότι η σημερινή αντιμετώπιση του Πάρκινσον βασίζεται κυρίως στην ενίσχυση της ντοπαμινεργικής οδού, κυρίως μέσω της λεβοντόπα — μιας πρόδρομης ουσίας της ντοπαμίνης.

Η λεβοντόπα καθιερώθηκε κλινικά στα τέλη της δεκαετίας του 1960, μετά την αναγνώριση της έλλειψης ντοπαμίνης ως βασικού μηχανισμού της νόσου. Έκτοτε, δοκιμάστηκαν συνδυασμοί για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της και τον περιορισμό των ανεπιθύμητων ενεργειών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον συνδυασμό με καρβιντόπα που κυκλοφόρησε το 1975.

Στη συνέχεια προστέθηκαν αγωνιστές ντοπαμίνης — όπως το Mirapex της Boehringer Ingelheim — και αναστολείς ενζύμων που διασπούν τη ντοπαμίνη, όπως το Xadago της Supernus Pharmaceuticals. Παρ’ όλα αυτά, οι θεραπείες αυτές δεν αναστέλλουν την εξέλιξη της νόσου.

Με την πάροδο του χρόνου, οι ασθενείς εμφανίζουν κινητικές διακυμάνσεις, δυσκινησίες και μη κινητικά συμπτώματα, τα οποία δεν αντιμετωπίζονται επαρκώς από τις ντοπαμινεργικές αγωγές.

Προς πιο εξατομικευμένες θεραπείες

Σύμφωνα με τον Kelly Mills, διευθυντή του Κέντρου Πάρκινσον και Διαταραχών Κίνησης στο Johns Hopkins Medicine, το μέλλον της θεραπείας θα είναι περισσότερο εξατομικευμένο και μηχανιστικά στοχευμένο.

Η σύγχρονη έρευνα επικεντρώνεται σε εναλλακτικές οδούς: ανοσορρύθμιση, μείωση του οξειδωτικού στρες, αποκατάσταση της μιτοχονδριακής δυσλειτουργίας και επιδιόρθωση του συστήματος ανακύκλωσης των κυττάρων. Σε πολλές περιπτώσεις, οι κλινικές μελέτες αρχίζουν να επιλέγουν ασθενείς βάσει βιοδεικτών, ώστε να αυξάνονται οι πιθανότητες θεραπευτικής ανταπόκρισης.

Μέσα σε αυτό το νέο πλαίσιο, πέντε υπό ανάπτυξη θεραπείες ξεχωρίζουν.

Ventyx: στόχευση του φλεγμονώδους μηχανισμού NLRP3

Η Ventyx Therapeutics βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος όταν προσέλκυσε προσφορά εξαγοράς ύψους 1,2 δισ. δολαρίων από την Eli Lilly. Στην καρδιά της συμφωνίας βρίσκεται το πρόγραμμα NLRP3, και ειδικότερα το από του στόματος μόριο VTX3232.

Το NLRP3 είναι ένα inflammasome που ενεργοποιείται σε καταστάσεις χρόνιας φλεγμονής και ιστικής βλάβης. Η ενεργοποίησή του πυροδοτεί μια αλληλουχία φλεγμονωδών σημάτων, τα οποία επιδεινώνουν τη νευροεκφύλιση.

Το VTX3232 αναστέλλει το NLRP3 και, σύμφωνα με δεδομένα Φάσης ΙΙ, μειώνει σημαντικά τόσο το ίδιο το inflammasome όσο και δείκτες φλεγμονής όπως IL-6, hsCRP και SAA. Οι αναλυτές της Jefferies χαρακτήρισαν τα αποτελέσματα ενθαρρυντικά για συνέχιση της ανάπτυξης σε Πάρκινσον — και ενδεχομένως σε Αλτσχάιμερ.

AC Immune: ενεργή ανοσοθεραπεία κατά της α-συνουκλεΐνης

Η AC Immune επιδιώκει να αντιμετωπίσει τη βασική πρωτεϊνοπάθεια της νόσου. Το υπό ανάπτυξη εμβόλιο ACI-7104.056 στοχεύει την α-συνουκλεΐνη, πρωτεΐνη που φυσιολογικά συμμετέχει στη νευρωνική επικοινωνία αλλά στο Πάρκινσον αναδιπλώνεται παθολογικά και σχηματίζει τοξικά συσσωματώματα.

Σε ενδιάμεσα δεδομένα της μελέτης VacSYn Φάσης ΙΙ, παρατηρήθηκε σταθεροποίηση της α-συνουκλεΐνης και του neurofilament light chain — δείκτη νευρωνικής βλάβης — ενώ απεικονιστικά ευρήματα υπέδειξαν τάσεις τροποποίησης της πορείας της νόσου.

Η εταιρεία βρίσκεται σε συζητήσεις με τον FDA, με τελικά δεδομένα να αναμένονται στα μέσα του 2026.

Gain Therapeutics: αποκατάσταση κυτταρικού στρες

Η Gain Therapeutics εστιάζει στο ένζυμο GCase, το οποίο σε πολλούς ασθενείς με Πάρκινσον δυσλειτουργεί, οδηγώντας σε συσσώρευση τοξικών πρωτεϊνών και ενεργειακή αποτυχία των κυττάρων.

Το μόριο GT-02287 σταθεροποιεί τη σωστή αναδίπλωση και μεταφορά του ενζύμου σε πολλαπλά κυτταρικά διαμερίσματα, επηρεάζοντας θετικά και τη μιτοχονδριακή λειτουργία.

Δεδομένα Φάσης Ib έδειξαν μείωση του δείκτη GluSph στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό κατά 81% μέσα σε 90 ημέρες, αποτέλεσμα που ενισχύει το ενδιαφέρον για τη συνέχιση της ανάπτυξης.

Denali και Biogen: στόχευση του LRRK2

Οι Denali Therapeutics και Biogen αναπτύσσουν το DNL151 (BIIB122), έναν από του στόματος αναστολέα του LRRK2 — πρωτεΐνης που σχετίζεται με την πιο συχνή μορφή όψιμης έναρξης Πάρκινσον.

Αν και μελέτη Φάσης ΙΙΙ διακόπηκε λόγω πολυπλοκότητας σχεδιασμού, χωρίς ζητήματα ασφάλειας ή αποτελεσματικότητας, το πρόγραμμα συνεχίζεται με τη μελέτη LUMA και αναμένονται δεδομένα εντός του έτους.

Aspen Neuroscience: κυτταρική θεραπεία και «επανεκκίνηση» κυκλωμάτων

Η Aspen Neuroscience ακολουθεί διαφορετική στρατηγική με την αυτόλογη κυτταρική θεραπεία ANPD001, η οποία αποτελείται από πρόδρομα ντοπαμινεργικά νευρικά κύτταρα.

Ο στόχος δεν είναι απλώς η αντικατάσταση ντοπαμίνης, αλλά η αποκατάσταση κατεστραμμένων νευρωνικών κυκλωμάτων. Στη μελέτη ASPIRO Φάσης Ι/ΙΙa, η θεραπεία κρίθηκε ασφαλής και συνοδεύτηκε από βελτιώσεις σε κλινικές και υποκειμενικές αξιολογήσεις.

Η εταιρεία ολοκλήρωσε πρόσφατα τη χορήγηση της τρίτης ομάδας ασθενών με εμπορικά ώριμη μορφή του προϊόντος.

Πηγή: healthpharma.gr