Blog

Το clawback δεν είναι πια ένας προσωρινός μηχανισμός έκτακτης ανάγκης, αλλά ένα μόνιμο πεδίο πολιτικής και επιχειρηματικής σύγκρουσης. Αυτό ανέδειξε με έντονο τρόπο η δημόσια αντιπαράθεση στο Delphi Economic Forum, ανάμεσα στον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και τον πρόεδρο του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) Ολύμπιο Παπαδημητρίου, με επίκεντρο όχι το αν θα καταργηθεί το μέτρο, αλλά το αν η αγορά μπορεί να συνεχίσει να το απορροφά χωρίς να διαταραχθεί η πρόσβαση των ασθενών στα φάρμακα.

Η πιο καθαρή πολιτική παραδοχή ήρθε από τον ίδιο τον υπουργό Υγείας, ο οποίος έκοψε κάθε προσδοκία περί κατάργησης του, επισημαίνοντας ότι το clawback «θα υπάρχει όσο υπάρχει η ηλιακή ενέργεια». Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ) έστειλε μήνυμα ότι ο κλάδος δεν τρέφει αυταπάτες για πλήρη κατάργηση του, αλλά ζητά να τεθεί ένα βιώσιμο όριο, μια σαφής «κόκκινη γραμμή», πέρα από την οποία η επιβάρυνση παύει να είναι διαχειρίσιμη.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα μείνει, αλλά πόσο αντέχεται

Η τοποθέτηση Ολύπιου Παπαδημητρίου είχε σαφή στρατηγική στόχευση. Ο ΣΦΕΕ δεν επέλεξε να επιμείνει στο πολιτικά αδύνατο αίτημα κατάργησης του, αλλά μετέφερε τη συζήτηση στο σημείο όπου, κατά την αγορά, βρίσκεται πλέον ο πυρήνας του προβλήματος και δεν είναι άλλος από το ύψος των υποχρεωτικών επιστροφών και η δυνατότητα των επιχειρήσεων να συνεχίσουν να λειτουργούν χωρίς στρεβλώσεις.

Κατά τον πρόεδρο του ΣΦΕΕ, το ζήτημα δεν εξαντλείται στον μέσο όρο των επιστροφών που παρουσιάζει η Πολιτεία. Το πρόβλημα, όπως είπε ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου, εμφανίζεται όταν συγκεκριμένα φάρμακα ή κατηγορίες φαρμάκων επιβαρύνονται με υπέρμετρα ποσοστά επιστροφών, σε βαθμό που να καθίστανται μη βιώσιμα. Σε αυτή τη λογική, μια εταιρεία δεν αξιολογεί μόνο τον συνολικό της μέσο όρο, αλλά κυρίως το αν ένα συγκεκριμένο προϊόν μπορεί να παραμείνει στην αγορά όταν επιστρέφει δυσανάλογο μέρος του.

Αυτή είναι και η βασική προειδοποίηση που εκπέμπει ο κλάδος. Δηλαδή ότι οι οριζόντιοι συμψηφισμοί μπορεί να βελτιώνουν τη μακροσκοπική εικόνα, αλλά δεν απαντούν στο τι συμβαίνει όταν μεμονωμένα σκευάσματα περνούν σε ζώνη οικονομικής ασφυξίας.

Ο ΣΦΕΕ βλέπει αγορά υπό πίεση και προειδοποιεί για νέα παραδείγματα

Ο Ολύμπιος Παπαδημητρίου περιέγραψε μια αγορά στην οποία το «ταξίμετρο» συνεχίζει να γράφει, ενώ τα μέτρα που λαμβάνονται είτε δεν έχουν ακόμη αποδώσει είτε χρειάζονται χρόνο για να δείξουν αποτέλεσμα. Με αυτό το σκεπτικό, άφησε να εννοηθεί ότι η πίεση στις επιχειρήσεις όχι μόνο δεν έχει κορυφωθεί, αλλά μπορεί να οδηγήσει και σε νέα παραδείγματα αποεπένδυσης ή απόσυρσης προϊόντων.

Στην ουσία, ο ΣΦΕΕ υποστηρίζει ότι το φάρμακο παραμένει χαμηλότερα στην ιεράρχηση της συνολικής πολιτικής υγείας σε σχέση με άλλες πιεστικές ανάγκες του συστήματος, όπως τα νοσοκομεία, η Πρωτοβάθμια Φροντίδα ή τα κενά προσωπικού. Επειδή ακριβώς μέχρι σήμερα δεν έχουν καταγραφεί εκτεταμένες ελλείψεις που να τινάξουν το σύστημα στον αέρα, η φαρμακευτική δαπάνη αντιμετωπίζεται, κατά την αγορά, ως πεδίο όπου η πίεση μπορεί να συνεχιστεί περισσότερο από όσο αντέχει η πραγματική οικονομία του κλάδου.

Η απάντηση Γεωργιάδη: Το κράτος δεν πληρώνει χωρίς όρια

Ο Άδωνις Γεωργιάδης απάντησε από εντελώς διαφορετική αφετηρία. Περιέγραψε το φάρμακο ως εξαιρετικά σύνθετο πεδίο και υπερασπίστηκε την ανάγκη κλειστών προϋπολογισμών, αφήνοντας να εννοηθεί ότι χωρίς αυτούς η δημόσια δαπάνη θα μπορούσε να ξεφύγει ανεξέλεγκτα.

Στη δική του ανάγνωση, το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στη χρηματοδότηση, αλλά και στη δυναμική της αγοράς. Ο υπουργός Υγείας υποστήριξε ότι οι εταιρείες, μέσω της εμπορικής και ιατρικής προώθησης, τροφοδοτούν τη ζήτηση, ενώ ταυτόχρονα ζητούν από το κράτος να καλύπτει απεριόριστα το κόστος όσων συνταγογραφούνται. Με αυτή τη λογική, το υπουργείο Υγείας δεν μπορεί να λειτουργεί ως παθητικός πληρωτής μιας ζήτησης που διαμορφώνεται εκτός του ίδιου του κρατικού ελέγχου.

Σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε και την κριτική του για νέες ενδείξεις φαρμάκων που επιβαρύνουν πρόσθετα τη δαπάνη, υπονοώντας ότι η επέκταση της χρήσης ορισμένων σκευασμάτων δημιουργεί νέα χρηματοδοτικά δεδομένα, τα οποία δεν μπορούν να αγνοηθούν από την Πολιτεία.

Το υπουργείο επενδύει στο επιχείρημα της ευρείας πρόσβασης

Ένα ακόμη κεντρικό επιχείρημα του Άδωνι Γεωργιάδη είναι ότι η Ελλάδα, παρά το καθεστώς υψηλών επιστροφών, προσφέρει πολύ ευρύτερη και ταχύτερη πρόσβαση στα φάρμακα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Κατά τον ίδιο, αυτή η μεγαλύτερη «γενναιοδωρία» του συστήματος εξηγεί μέρος της επιβάρυνσης, καθώς στη δημόσια φαρμακευτική δαπάνη ενσωματώνονται όχι μόνο οι υψηλές προσδοκίες πρόσβασης, αλλά και η πλήρης κάλυψη των ανασφάλιστων.

Το πολιτικό μήνυμα της Αριστοτέλους είναι σαφές: Η Ελλάδα δεν υπολείπεται αυτομάτως σε δημόσια δαπάνη σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, απλώς κατανέμει πόρους σε ένα πιο ανοιχτό και προσβάσιμο μοντέλο. Αυτό, κατά την κυβερνητική οπτική, σημαίνει ότι η συζήτηση δεν μπορεί να γίνεται μόνο με όρους επιβάρυνσης των εταιρειών, αλλά και με όρους δικαιωμάτων των ασθενών και συνολικής λειτουργίας του κοινωνικού κράτους.

Το μόνιμο πρόβλημα του κλειστού προϋπολογισμού

Παρά την οξύτητα της αντιπαράθεσης, και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν στην πράξη το ίδιο θεμελιώδες δεδομένο. Η σύγκρουση παράγεται από την απόσταση ανάμεσα σε έναν κλειστό δημόσιο προϋπολογισμό και σε μια φαρμακευτική αγορά που επεκτείνεται, είτε λόγω νέων θεραπειών είτε λόγω νέων ενδείξεων είτε λόγω αυξημένης ζήτησης.

Εκεί εντοπίζεται και ο πυρήνας της πολιτικής υγείας. Όσο ο προϋπολογισμός παραμένει κλειστός και η ζήτηση κινείται ανοδικά, το clawback λειτουργεί ως μηχανισμός αυτόματης ανακατανομής του κόστους από το κράτος προς τις επιχειρήσεις. Η αγορά ζητά μεγαλύτερη δημόσια συμμετοχή και πιο στοχευμένα μέτρα. Το κράτος ζητά καλύτερο έλεγχο, φίλτρα, πρωτόκολλα και δημοσιονομική πειθαρχία.

Το κρίσιμο ερώτημα για το επόμενο διάστημα

Το ουσιαστικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν το clawback ήρθε για να μείνει. Αυτό απαντήθηκε με τον πιο ωμό τρόπο από την πολιτική ηγεσία. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να διαμορφωθεί ένα πιο σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο, που θα συγκρατεί τη δαπάνη χωρίς να ωθεί συγκεκριμένα φάρμακα ή κατηγορίες θεραπειών εκτός αγοράς.

Πηγή: healthpharma.gr