Blog

Photo healthpharma

Αποκλίσεις στις απογραφές, ελλείψεις στην ψηφιακή παρακολούθηση και ανεπαρκή ενεργοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών καταγράφει η έκθεση 1/2026 για τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ. Τα ευρήματα αφορούν έναν μηχανισμό που διαχειρίζεται φάρμακα αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ. Η κρίσιμη εκκρεμότητα αφορά την αποκατάσταση των δικλίδων ασφαλείας και την αξιόπιστη εικόνα των αποθεμάτων.

Ένα σύστημα διαχείρισης φαρμάκων υψηλού κόστους που στηριζόταν σε σημαντικό βαθμό στην εμπειρία και στην πρόσθετη εργασία του προσωπικού, αντί σε ολοκληρωμένες ψηφιακές δικλίδες και συστηματική εποπτεία, περιγράφει η έκθεση 1/2026 του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ.

Οι ελεγκτές εντόπισαν αποκλίσεις ανάμεσα στη φυσική και στην ηλεκτρονική αποθήκη, παλαιές εκκρεμότητες απογραφών, κενά στην παρακολούθηση λήξεων και αποθεμάτων, καθώς και ανεπαρκή ενεργοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών.

Η σημασία των ευρημάτων υπερβαίνει τη λογιστική παρακολούθηση. Τα φαρμακεία του Οργανισμού διαθέτουν θεραπείες σε ανθρώπους με σοβαρές, χρόνιες ή σπάνιες παθήσεις. Η αξιόπιστη διαχείριση συνδέεται επομένως με την επάρκεια, τη συντήρηση και την έγκαιρη πρόσβαση στα φάρμακα.

Το παράρτημα της έκθεσης περιλαμβάνει, παράλληλα, αναλυτική απάντηση του ΕΟΠΥΥ. Ο Οργανισμός αναφέρει ότι έχει προχωρήσει σε νέες εφαρμογές πληροφορικής, απογραφές και οργανωτικές παρεμβάσεις. Οι απαντήσεις αποτυπώνουν ενέργειες και χρονοδιαγράμματα, χωρίς να αποτελούν από μόνες τους επιβεβαίωση ότι όλες οι αδυναμίες έχουν πλέον αντιμετωπιστεί.

Τι εξέτασαν οι ελεγκτές σε 14 φαρμακεία

Ο έλεγχος εντάχθηκε στο Ετήσιο Πρόγραμμα Ελέγχων 2025 και κάλυψε το 2024 και την περίοδο έως τις 30 Απριλίου 2025.

Δώδεκα Υπηρεσίες Επιτρόπου εξέτασαν 14 φαρμακεία. Σε κάθε μονάδα επέλεξαν δείγμα 20 κωδικών φαρμάκων, με κριτήρια την υψηλότερη τιμή και τη συχνότητα διακίνησης, και παρακολούθησαν τη διαδρομή τους από την εισαγωγή στην αποθήκη έως τη διάθεση στους δικαιούχους.

Το δείγμα περιλάμβανε τα φαρμακεία Αμπελοκήπων Αττικής, Αργοστολίου, Ευόσμου, Καβάλας, Καλλιθέας, Κατερίνης, Κεντρικού στο Μαρούσι, Κέντρου Θεσσαλονίκης, Μεσολογγίου, Μεσσηνίας, Πειραιά, Ρέντη, Σερρών και Τούμπας.

Κατά τον χρόνο του ελέγχου, το δίκτυο αριθμούσε 39 φαρμακεία. Η έκθεση αναφέρει ότι στη συνέχεια ο αριθμός διαμορφώθηκε σε 37, μετά τις οργανωτικές μεταβολές που περιγράφει.

Οι ελεγχόμενες υπηρεσίες υπέβαλαν απόψεις επί των προκαταρκτικών ευρημάτων. Το Όγδοο Τμήμα ενέκρινε την τελική έκθεση στις 29 Σεπτεμβρίου 2026, αφού είχε λάβει την απάντηση του ΕΟΠΥΥ.

Τα δισεκατομμύρια αφορούν την αξία των φαρμάκων

Το κόστος των φαρμάκων που διαχειρίστηκε το δίκτυο ανήλθε περίπου σε 2,3 δισ. ευρώ το 2024 και 2,6 δισ. ευρώ το 2025.

Οι τιμές αυτές δεν περιλαμβάνουν ΦΠΑ. Ενσωματώνουν μόνο τις οικειοθελείς εκπτώσεις, ενώ δεν συνυπολογίζουν τις εκπτώσεις της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης, το rebate και το clawback.

Επομένως, τα ποσά περιγράφουν το μέγεθος της διαχειριστικής δραστηριότητας. Δεν αποτελούν εκτίμηση ζημίας ή καταλογισμό απώλειας δημόσιων πόρων.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο διευκρινίζει μάλιστα ότι από τον θεματικό έλεγχο δεν προέκυψαν στοιχεία κακοδιαχείρισης με τη μορφή σκόπιμης αφαίρεσης ή φθοράς υλικού από αμέλεια. Εξηγεί επίσης ότι σκοπός του συγκεκριμένου ελέγχου είναι η διατύπωση συστάσεων για συστημικά και οργανωτικά προβλήματα.

Ο Οργανισμός Εσωτερικής Υπηρεσίας παραμένει εκκρεμής

Η έκθεση εντοπίζει μια βασική οργανωτική εκκρεμότητα. Ο προβλεπόμενος από τον νόμο 4238/2014 Οργανισμός Εσωτερικής Υπηρεσίας του ΕΟΠΥΥ δεν είχε εκδοθεί μέχρι την ολοκλήρωση του ελέγχου.

Χωρίς αυτόν, δυσχεραίνονται ο προσδιορισμός των αναγκών κάθε φαρμακείου, η ορθολογική κατανομή θέσεων και η διαμόρφωση σαφών καθηκόντων.

Σε αρκετές περιπτώσεις έλειπαν ειδικότητες που προβλέπει ο κανονισμός λειτουργίας. Για να εξασφαλίσουν την καθημερινή εξυπηρέτηση, οι εργαζόμενοι συμμετείχαν σε διαφορετικά στάδια της ίδιας διαδικασίας, όπως η παραλαβή και η απογραφή.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι αυτή η συγκέντρωση αρμοδιοτήτων αποδυναμώνει τον αμοιβαίο έλεγχο και δυσκολεύει τον προσδιορισμό ευθυνών. Παράλληλα, η εξάρτηση από ετήσιες συμβάσεις και αποσπάσεις δημιουργεί ανάγκη συνεχούς εκπαίδευσης νέου προσωπικού και κινδύνους για τη συνέχεια της λειτουργίας.

Στην απάντησή του, ο ΕΟΠΥΥ παραθέτει διαδοχικές επεξεργασίες του σχεδίου Οργανισμού από το 2022. Αναφέρει νέα έγκριση από το Διοικητικό Συμβούλιο τον Απρίλιο του 2025 και διαβίβαση στο υπουργείο Υγείας τον Μάιο του ίδιου έτους.

Επικαλείται επίσης παράταση προθεσμίας συμμόρφωσης έως τις 24 Δεκεμβρίου 2026 για σχετικό εύρημα προηγούμενου ελέγχου του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους. Η ημερομηνία αυτή αποτελεί προθεσμία υποβολής τεκμηρίων συμμόρφωσης και δεν αποδεικνύει ότι η έκδοση του Οργανισμού έχει ήδη ολοκληρωθεί.

Ο ΕΟΠΥΥ αναφέρει ακόμη έγκριση πρόσληψης 128 θέσεων λοιπού, πλην ιατρών, επικουρικού προσωπικού στις υπηρεσίες του, στις οποίες περιλαμβάνονται και φαρμακοποιοί.

Παραλαβές χωρίς επαρκή τεκμηρίωση του ελέγχου

Οι αδυναμίες ξεκινούσαν από την είσοδο των φαρμάκων στην αποθήκη.

Σύμφωνα με την έκθεση, η πρακτική παραλαβής δεν τεκμηρίωνε ουσιαστικό έλεγχο των ποσοτήτων και των ποιοτικών χαρακτηριστικών των σκευασμάτων.

Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν είχε συγκροτηθεί η προβλεπόμενη τριμελής επιτροπή. Σε άλλες, το σύνολο του προσωπικού υποκαθιστούσε στην πράξη την επιτροπή, προκειμένου να επιταχύνει τη διαδικασία.

Δεν εκδιδόταν αυτοτελές πρωτόκολλο παραλαβής, ενώ οι ελεγκτές εντόπισαν παραστατικά χωρίς τις υπογραφές όλων των μελών. Οι ελεγχόμενοι επικαλέστηκαν τον χρόνο που θα απαιτούσε η σύνταξη χωριστού πρωτοκόλλου.

Λήξεις και αποθέματα υπό χειροκίνητη παρακολούθηση

Κατά την παραλαβή δεν γινόταν σάρωση των συσκευασιών, με αποτέλεσμα το σύστημα να μην καταγράφει αυτοματοποιημένα εξατομικευμένες πληροφορίες, όπως παρτίδα και ημερομηνία λήξης.

Η σάρωση ακολουθούσε κατά την εκτέλεση της συνταγής. Στο μεταξύ, το προσωπικό παρακολουθούσε τις λήξεις εμπειρικά, μέσω βοηθητικών αρχείων και φυσικών απογραφών.

Αντίστοιχα, έλειπε δυνατότητα καθορισμού κατώτατου αποθέματος ασφαλείας ανά κωδικό και αυτόματης ειδοποίησης πριν από την εξάντλησή του.

Η παρακολούθηση βασιζόταν στις μηνιαίες χορηγήσεις, στη μέση κατανάλωση προηγούμενων μηνών και στον τακτικό έλεγχο των διαθέσιμων ποσοτήτων. Η διαδικασία απαιτούσε χρόνο και αύξανε την εξάρτηση από τον ανθρώπινο παράγοντα.

Στον αντίποδα των ελλείψεων, οι ελεγκτές εντόπισαν και περιπτώσεις παραγγελιών ενώ υπήρχε ήδη απόθεμα, χωρίς καταγεγραμμένη κατανάλωση κατά τους προηγούμενους μήνες.

Αναζήτηση διαθεσιμότητας με τηλεφωνήματα

Τα φαρμακεία δεν μπορούσαν να αναζητήσουν απευθείας, σε πραγματικό χρόνο, τη διαθεσιμότητα ενός σκευάσματος σε άλλη μονάδα.

Την κεντρική πρόσβαση διέθετε η Διεύθυνση Φαρμάκου. Έτσι, όταν εμφανιζόταν έλλειψη, οι εργαζόμενοι απευθύνονταν στη Διεύθυνση ή επικοινωνούσαν μεταξύ τους τηλεφωνικά και μέσω διαδικτυακών ομάδων.

Η αδυναμία περιόριζε και τη δυνατότητα εντοπισμού φαρμάκων κοντά στη λήξη τους, τα οποία θα μπορούσαν να ανακατανεμηθούν σε μονάδες με ανάγκη.

Η απάντηση για το νέο σύστημα «Διοσκουρίδης»

Το παράρτημα περιλαμβάνει σημαντική μεταγενέστερη ενημέρωση του ΕΟΠΥΥ για την ψηφιακή αναβάθμιση.

Στις υπηρεσιακές απαντήσεις της 29ης Ιουλίου 2026, τις οποίες ο διοικητής Αθανάσιος Ζαμάνης διαβίβασε στο Ελεγκτικό Συνέδριο στις 14 Αυγούστου, ο Οργανισμός αναφέρει ότι το νέο σύστημα διαχείρισης φαρμακείων «Διοσκουρίδης» λειτουργούσε ήδη σε 22 φαρμακεία.

Η σταδιακή εφαρμογή είχε ξεκινήσει στις 21 Νοεμβρίου 2025 από την Αγία Παρασκευή. Ο ΕΟΠΥΥ προέβλεπε επέκταση στο σύνολο των φαρμακείων και των λειτουργιών έως τον Οκτώβριο του 2026.

Σύμφωνα με την απάντηση, το νέο σύστημα επιτρέπει καταχώριση παρτίδας και λήξης κατά την εισαγωγή, παρακολούθηση ελάχιστων και μέγιστων αποθεμάτων και υπολογισμό προτεινόμενων ποσοτήτων παραγγελίας.

Ο Οργανισμός αναφέρει επίσης ότι είχε δρομολογήσει πρόσθετη λειτουργία κεντρικής παρακολούθησης και αναζήτησης διαθέσιμων ποσοτήτων μεταξύ φαρμακείων.

Οι πληροφορίες αυτές αλλάζουν την εικόνα σε σχέση με μια απλή αναφορά στην αρχική πιλοτική λειτουργία. Η έκθεση, ωστόσο, δεν αποτελεί μεταγενέστερο έλεγχο που επιβεβαιώνει την ολοκλήρωση της καθολικής εφαρμογής ή την εξάλειψη κάθε προβλήματος.

Απογραφές με διαφορές και παλιές εκκρεμότητες

Οι ελεγκτές κατέγραψαν ασυμφωνίες μεταξύ φυσικών και ηλεκτρονικών αποθεμάτων, απογραφές εκτός προβλεπόμενου χρόνου και καθυστερήσεις στη σύνταξη πρωτοκόλλων, ενώ στο μεταξύ συνεχιζόταν η διακίνηση φαρμάκων.

Σε δύο φαρμακεία μεγάλου όγκου εργασιών έλειπε από το πληροφοριακό σύστημα το υπόλοιπο έναρξης από το προηγούμενο έτος. Η απουσία του δυσχέραινε τον προσδιορισμό του τελικού αποθέματος κατά ποσότητα και αξία.

Παράλληλα, σε πρωτόκολλα και καταστάσεις διαφορών δεν υπήρχε αιτιολόγηση των αποκλίσεων. Σε επιμέρους περιπτώσεις δεν ακολουθούνταν η διαδικασία ενημέρωσης των αρμοδίων οργάνων για την τακτοποίησή τους.

Η έκθεση εξηγεί και έναν πρακτικό λόγο δημιουργίας διαφορών. Για ορισμένα φάρμακα εξωτερικού, νέους κωδικούς ή θεραπείες με προσωποποιημένη έγκριση, οι φαρμακοποιοί εκτελούσαν χειρόγραφα τις συνταγές και καταχωρούσαν την κίνηση αργότερα.

Επιπλέον, το σύστημα επέτρεπε αναδρομική καταχώριση μερικών εκτελέσεων, με συνέπεια την αναπροσαρμογή αποθεμάτων σε προγενέστερες ημερομηνίες.

Ο ΕΟΠΥΥ αναφέρει απογραφές και στις 37 εγκαταστάσεις

Στην απάντησή του, ο Οργανισμός δηλώνει ότι, στο πλαίσιο έργου λογιστικής και οικονομικής υποστήριξης, είχαν ολοκληρωθεί φυσικές απογραφές φαρμάκων και παγίων και στις 37 εγκαταστάσεις.

Αναφέρει επίσης ενέργειες για τη λογιστική τακτοποίηση παλαιών εκκρεμοτήτων.

Παράλληλα, εξετάζει αλλαγές στο κανονιστικό πλαίσιο. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η χρήση της εκτυπωμένης κατάστασης του πληροφοριακού συστήματος ως βασικού εγγράφου απογραφής και η διεύρυνση του χρονικού διαστήματος μέσα στο οποίο μπορούν να πραγματοποιούνται οι ενδιάμεσες απογραφές.

Ο ΕΟΠΥΥ επικαλείται περιορισμένη στελέχωση και ανάγκη αδιάλειπτης εξυπηρέτησης. Η αποτελεσματικότητα των αλλαγών θα κριθεί από το εάν εξασφαλίζουν αξιόπιστη συμφωνία των υπολοίπων και έγκαιρη διερεύνηση των διαφορών.

Φαρμακεία χωρίς συστηματικό εσωτερικό έλεγχο

Μέχρι το πέρας του ελέγχου, η οργάνωση και η λειτουργία των φαρμακείων δεν είχαν αποτελέσει αντικείμενο δραστηριότητας της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου.

Στην πλειονότητα των μονάδων του δείγματος δεν προέκυψε έλεγχος από επιτελικά όργανα του ΕΟΠΥΥ κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Η έκθεση αναφέρει ως τελευταίο διοικητικό έλεγχο εκείνον του Σώματος Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας το 2015.

Οι ελεγκτές διαπίστωσαν επίσης ότι έλειπε ένα συνεκτικό Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου, με καταγραφή διαδικασιών, δημοσιονομικών κινδύνων και δικλίδων αντιμετώπισης.

Ο ΕΟΠΥΥ απαντά ότι έχει συμβασιοποιήσει έργο κατάρτισης εγχειριδίου διαδικασιών και έκθεσης αξιολόγησης κινδύνων, με προβλεπόμενη ολοκλήρωση τον Δεκέμβριο του 2026. Το έργο καλύπτει και τα φαρμακεία.

Η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου δηλώνει ότι θα προγραμματίσει έλεγχο της οργάνωσης και λειτουργίας τους μέσω του ετήσιου προγράμματός της, με βάση την αξιολόγηση κινδύνων και τους διαθέσιμους ανθρώπινους πόρους.

Η Διεύθυνση Φαρμάκου, από την πλευρά της, αναφέρει ότι οι επισκέψεις γίνονταν στοχευμένα ή μετά τον εντοπισμό συγκεκριμένων ζητημάτων. Προαναγγέλλει ετήσιο πρόγραμμα επιτόπιων ελέγχων και τακτικές συσκέψεις με τις μονάδες.

Ασθενείς στην αναμονή εκτός κτιρίου και εμπόδια πρόσβασης

Οι επιτόπιες επισκέψεις ανέδειξαν και μεμονωμένα προβλήματα υποδομών καθώς σε ορισμένες μονάδες έλειπε επαρκής αποθηκευτικός χώρος. Σε μία περίπτωση σημειώθηκε διαρροή νερού από την οροφή σε χώρο φύλαξης φαρμάκων, χωρίς αλλοίωση των σκευασμάτων. Σε άλλη, η υγρασία είχε προκαλέσει φούσκωμα τμήματος της οροφής.

Ο περιορισμένος χώρος αναμονής ανάγκαζε ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα υγείας να περιμένουν έξω, ακόμη και σε αντίξοες καιρικές συνθήκες.

Σε συγκεκριμένο φαρμακείο, επτά σκαλοπάτια χωρίς ράμπα ή αναβατόριο εμπόδιζαν την πρόσβαση ανθρώπων με κινητικές δυσκολίες. Έλειπε επίσης κατάλληλος χώρος υγιεινής για χρήστες αμαξιδίου.

Ο ΕΟΠΥΥ συνδέει μέρος των δυσκολιών με παλαιές, παραχωρημένες ή μισθωμένες υποδομές. Περιγράφει αναζητήσεις νέων χώρων, ανακαινίσεις, επεκτάσεις και μεταστεγάσεις, καθώς και τεχνικές δυσκολίες στην εξεύρεση λύσης για τη ράμπα στο φαρμακείο Πειραιά.

Ψυγεία, συναγερμοί και προληπτική συντήρηση

Σε επιμέρους περιπτώσεις οι ελεγκτές εντόπισαν έλλειψη πυρανίχνευσης, απουσία σύνδεσης ψυγείων και κλιματιστικών με γεννήτρια, ανεπαρκείς ειδοποιήσεις για αποκλίσεις θερμοκρασίας και έλλειψη ενεργών συμβάσεων συντήρησης.

Κατέγραψαν επίσης ανεπαρκή έλεγχο πρόσβασης στις αποθήκες, συναγερμούς που δεν λειτουργούσαν ή δεν υπήρχαν και κενά στα μέτρα προστασίας.

Σε συγκεκριμένο φαρμακείο, η σύμβαση προέβλεπε φύλαξη μόνο σε μία οκτάωρη βάρδια τις εργάσιμες ημέρες.

Ο Οργανισμός απαντά ότι αντιμετωπίζει βλάβες μέσω των τεχνικών υπηρεσιών ή εξωτερικών συνεργατών και προαναγγέλλει ενέργειες για πυρανίχνευση, τηλεειδοποίηση θερμοκρασίας και σύνδεση με γεννήτριες όπου υπάρχουν ελλείψεις.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο χαρακτηρίζει τις κτιριακές και τεχνικές ελλείψεις μεμονωμένες, αλλά τις συνδέει με ανεπαρκή καταγραφή των προβλημάτων και ανάγκη συστηματικών διορθωτικών μέτρων.

Επτά συστάσεις και ένα μετρήσιμο επόμενο βήμα

Η έκθεση καταλήγει σε επτά συστάσεις που καλύπτουν τον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας και τη στελέχωση, την αναβάθμιση του πληροφοριακού συστήματος, τις απογραφές και τις παλαιές εκκρεμότητες, το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου, τους τακτικούς διοικητικούς και επιτόπιους ελέγχους, τους χώρους στέγασης και τη συντήρηση και ασφάλεια του εξοπλισμού.

Οι απαντήσεις του ΕΟΠΥΥ περιέχουν συγκεκριμένες παρεμβάσεις και ορισμένα σαφή χρονικά ορόσημα. Το ζητούμενο πλέον είναι ένας απολογισμός που θα δείχνει ποιες λειτουργίες εφαρμόζονται σε κάθε φαρμακείο, ποιες διαφορές απογραφής έχουν τακτοποιηθεί και ποιοι έλεγχοι έχουν πράγματι πραγματοποιηθεί.

Για τους ασθενείς, η αξιόπιστη αποθήκη σημαίνει ότι το σύστημα γνωρίζει εγκαίρως ποιο φάρμακο διαθέτει, πού βρίσκεται, πότε λήγει και πώς θα φτάσει με ασφάλεια στον δικαιούχο. Σε αυτό το επίπεδο θα κριθεί η ανταπόκριση στις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Πηγή: healthpharma.gr