Οκαρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως. Περίπου 8.700 νέες διαγνώσεις και 2.400 θάνατοι καταγράφονται ετησίως στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC/WHO).
Στην Ελλάδα, αναπτύσσεται ένα Δίκτυο Ολοκληρωμένων Κέντρων Μαστού, σε επτά νοσοκομεία του ΕΣΥ, έξι στην Αττική και ένα στη Θεσσαλονίκη, το οποίο, όπως επισημαίνει η Ελένη Γαλάνη, παθολόγος – ογκολόγος, ιδρυτικό μέλος του δικτύου “Γυναίκες στην Ογκολογία”, φιλοδοξεί να εξασφαλίσει συντονισμένη, διεπιστημονική φροντίδα, με βασικό ζητούμενο να περάσουμε από την αποσπασματική αντιμετώπιση της νόσου στην οργανωμένη φροντίδα της γυναίκας.
Από τη διάγνωση στη θεραπεία: Ο δύσκολος δρόμος των ασθενών
Η ανακοίνωση της διάγνωσης του καρκίνου του μαστού σηματοδοτεί την αρχή μιας απαιτητικής διαδρομής. «Η γυναίκα που μαθαίνει ότι πάσχει από καρκίνο του μαστού δεν έρχεται αντιμέτωπη μόνο με τη διάγνωση. Καλείται μέσα σε λίγες μέρες να διαχειριστεί την αγωνία , το φόβο και την αβεβαιότητα της νέας πραγματικότητας, ενώ παράλληλα πρέπει να πάρει σημαντικές αποφάσεις χωρίς να γνωρίζει ποια ειδικότητα πρέπει να αναζητήσει πρώτη, ποιος είναι ο κατάλληλος γιατρός, σε ποιο νοσοκομείο μπορεί να απευθυνθεί, πόσο θα περιμένει μέχρι να ολοκληρωθεί ο έλεγχος και να αρχίσει η θεραπεία. Η ασθενής αναγκάζεται να αναλάβει η ίδια τον συντονισμό της φροντίδας της.
Η πρώτη σημαντική πρόκληση είναι η πρόσβαση σε μία εξειδικευμένη ομάδα ιατρών δεδομένου ότι η σύγχρονη ογκολογία δεν βασίζεται μόνο σε ένα γιατρό. Στην πράξη όμως, η πρόσβαση σε αυτή την οργανωμένη φροντίδα δεν είναι αυτονόητη για κάθε γυναίκα. Η διαδρομή του ασθενούς στο ΕΣΥ δεν είναι θεσμικά οργανωμένη με αποτέλεσμα οι ασθενείς να αισθάνονται αλλά και πραγματικά να είναι, πελαγωμένοι και χαμένοι στο απαιτητικό αυτό ταξίδι. Η ποιότητα ενός συστήματος υγείας δεν κρίνεται μόνο από τις σύγχρονες θεραπείες που διαθέτει, αλλά και από το πόσο γρήγορα, ισότιμα και οργανωμένα μπορεί τις να προσφέρει.
Βασικός άξονας του Εθνικού Σχέδιου Δράσης για τον Καρκίνο αποτελεί η οργάνωσή της ολοκληρωμένης διαδρομής του ογκολογικού ασθενή στο ΕΣΥ», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ελένη Γαλάνη, αναδεικνύοντας την ανάγκη για μια οργανωμένη διαδρομή των ασθενών στο ΕΣΥ.
Σε ποια νοσοκομεία και πότε θα είναι έτοιμα τα Κέντρα
Σύμφωνα με την κα. Όλγα Μπαλαούρα, διοικήτρια της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας και συντονίστρια του Δικτύου Ολοκληρωμένων Κέντρων Μαστού, το Δίκτυο περιλαμβάνει επτά νοσοκομεία του ΕΣΥ με μακρά εμπειρία στην ογκολογική και γυναικολογική φροντίδα: «Ο ‘Αγιος Σάββας», «Οι ‘Αγιοι Ανάργυροι», «Μεταξά», «Αλεξάνδρα», «Έλενα Βενιζέλου», «Ιπποκράτειο» και το «Θεαγένειο» στη Θεσσαλονίκη.
Το έργο χρηματοδοτείται από το υπουργείο Υγείας και ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2026. «Η πλήρης ανάπτυξη του Δικτύου έχει ορίζοντα περίπου δυο ετών. Βασικό μας ορόσημο είναι η πιστοποίηση των ωριμότερων Κέντρων από την ευρωπαϊκή εταιρεία EUSOMA εντός του επόμενου ετους», αναφέρει η κ. Μπαλαούρα.
Ολοκληρωμένη φροντίδα για κάθε γυναίκα, από τη διάγνωση έως την αποκατάσταση
Η κα. Μπαλαούρα εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ το στόχο του Δικτύου:
«Στόχος του Δικτύου είναι μια ποιοτική και ισότιμη φροντίδα, που καλύπτει ολόκληρη τη διαδρομή της γυναίκας: από την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση έως τη θεραπεία, την αποκατάσταση, την παρακολούθηση και τη μακροχρόνια επιβίωση. Τα Ολοκληρωμένα Κέντρα Μαστού αποτελούν πλέον διεθνώς το πρότυπο παροχής φροντίδας, και στόχος μας είναι κάθε γυναίκα που διαγιγνώσκεται να αντιμετωπίζεται σε ένα οργανωμένο, πιστοποιημένο Κέντρο, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας. Στην πράξη, η γυναίκα δεν θα χρειάζεται να μετακινείται μόνη της από υπηρεσία σε υπηρεσία.
Χειρουργοί μαστού, ογκολόγοι, ακτινολόγοι, παθολογοανατόμοι, ακτινοθεραπευτές, πλαστικοί χειρουργοί, εξειδικευμένοι νοσηλευτές και επαγγελματίες ψυχικής υγείας εργάζονται σε μία δομή, και κάθε περιστατικό αξιολογείται συνολικά από τη διεπιστημονική ομάδα. Αυτό σημαίνει έγκαιρη διάγνωση, σαφές θεραπευτικό πλάνο και συντονισμένη παρακολούθηση, χωρίς καθυστερήσεις και αποσπασματικότητα».
Κοινά πρωτόκολλα και συντονισμός για ενιαία φροντίδα των ασθενών
«Η 1η ΥΠΕ είναι ο κεντρικός συντονιστής. Κάθε Κέντρο διατηρεί τη λειτουργική και κλινική του ταυτότητα, αλλά λειτουργεί ως μέρος ενός ενιαίου Δικτύου, με κοινά πρότυπα ποιότητας. Η 1η ΥΠΕ στηρίζει τα νοσοκομεία με κοινά πρότυπα τεκμηρίωσης, οδηγούς εργασίας, κοινά πρωτόκολλα, τυποποιημένες κλινικές διαδρομές και μηχανισμούς παρακολούθησης της προόδου.
Κάθε Κέντρο λειτουργεί με σαφείς ρόλους και διεπιστημονικά ογκολογικά συμβούλια, ενώ καταγράφουμε και αξιολογούμε συστηματικά δείκτες ποιότητας. Οι τακτικές συναντήσεις του Δικτύου επιτρέπουν την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών. Στόχος μας είναι η ισότιμη πρόσβαση των γυναικών στις υπηρεσίες υγείας ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής», τονίζει η κ. Μπαλαούρα.
Πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα υποστήριξης των ασθενών
«Η αβεβαιότητα της αναμονής είναι συχνά το πιο δύσκολο κομμάτι. Γι’ αυτό κάθε ασθενής θα έχει δίπλα της εξειδικευμένη νοσηλεύτρια-συντονίστρια (nurse navigator), που οργανώνει τα ραντεβού της και την καθοδηγεί σε κάθε βήμα. Τα πρότυπα της EUSOMA, στα οποία προσαρμοζόμαστε, προβλέπουν υποχρεωτική εξέταση κάθε περιστατικού από διεπιστημονικό συμβούλιο και έκδοση ιστολογικού αποτελέσματος εντός 10 ημερών», αναφέρει η κ. Μπαλαούρα.
Προσθέτει ότι «η ψυχολογική υποστήριξη είναι ενσωματωμένη στη φροντίδα από την πρώτη στιγμή και συνεχίζεται στη μακροχρόνια παρακολούθηση».
Συμπληρώνει ότι για πρώτη φορά σε ένα τέτοιο έργο ένας σύλλογος ασθενών έχει ενεργό ρόλο. «Με μνημόνιο συνεργασίας, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «’Αλμα Ζωής» συμμετέχει στον σχεδιασμό, την αξιολόγηση και τη βελτίωση του Δικτύου. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί η φροντίδα του καρκίνου του μαστού δεν μπορεί να σχεδιάζεται χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των γυναικών που τη βιώνουν. Οι ανάγκες, οι αγωνίες και οι προσδοκίες τους γίνονται έτσι μέρος της λειτουργίας των Κέντρων. Το μήνυμά μας είναι απλό: καμία γυναίκα δεν είναι μόνη της σε αυτή τη διαδρομή».
Από τον προληπτικό έλεγχο στην έγκαιρη διάγνωση χωρίς καθυστερήσεις
«Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές. Το Δίκτυο λειτουργεί ως σημείο αναφοράς: όταν ένας προληπτικός έλεγχος δείξει ύποπτο εύρημα, η γυναίκα πρέπει να ξέρει πού θα απευθυνθεί και να εξεταστεί γρήγορα από εξειδικευμένη ομάδα. Γι’ αυτό συζητάμε τη διασύνδεση του προγράμματος “Προλαμβάνω” με τα Κέντρα Μαστού, ώστε μια γυναίκα με ύποπτο εύρημα στη μαστογραφία να περνά απευθείας και χωρίς καθυστέρηση στη διαγνωστική διερεύνηση. Παράλληλα, επενδύουμε στην ενημέρωση, μαζί με τους συλλόγους ασθενών, όπως στο φετινό Race for the Cure, όπου οι επαγγελματίες υγείας των επτά νοσοκομείων περπάτησαν δίπλα στις γυναίκες. Όταν μια γυναίκα εμπιστεύεται ότι πίσω από τον έλεγχο υπάρχει ένα οργανωμένο σύστημα, είναι πιο πρόθυμη να τον κάνει», καταλήγει η κ. Μπαλαούρα.
Από την αποσπασματική αντιμετώπιση στην οργανωμένη φροντίδα του καρκίνου του μαστού
Ως μια ιδιαίτερα σημαντική μεταρρύθμιση με την προϋπόθεση να εφαρμοστεί με υψηλά και ενιαία πρότυπα ποιότητας, αξιολογεί τη δημιουργία Δικτύου Κέντρων Μαστού στο ΕΣΥ, η κ. Γαλάνη.
« Η σύγχρονη αντιμετώπιση και αξιολόγηση της ασθενούς με καρκίνο του μαστού οφείλει να γίνεται από εξειδικευμένη διεπιστημονική ομάδα. Το ζητούμενο είναι τα κέντρα μαστού να οργανώσουν τη διαδρομή της ασθενούς ώστε να παραπέμπεται έγκαιρα στο ογκολογικό συμβούλιο, να ολοκληρώνει τον αναγκαίο διαγνωστικό έλεγχο χωρίς καθυστερήσεις και να αντιμετωπίζεται από τους κατάλληλους ειδικούς. Είναι σημαντικό να περάσουμε από την αποσπασματική αντιμετώπιση της νόσου στην οργανωμένη φροντίδα της γυναίκας».
Εξατομικευμένη ενημέρωση και ουσιαστική επικοινωνία μετά τη διάγνωση
Σύμφωνα με την κ. Γαλάνη, η ανακοίνωση της διάγνωσης του καρκίνου τού μαστού είναι μία από τις πιο απαιτητικές στιγμές στην επικοινωνία ογκολόγου-ασθενούς.
«Η ενημέρωση που λαμβάνει μία ασθενής που διαγιγνώσκεται με καρκίνο του μαστού οφείλει να είναι εξατομικευμένη ανάλογα με την προσωπικότητα, την ψυχολογία, τις προσδοκίες και τους φόβους της. Η εξατομίκευση δεν αφορά μόνο τη θεραπεία αλλά και την επικοινωνία με την ασθενή. Εδώ θα επικαλεστώ τη μαιευτική μέθοδο του Σωκράτη, είναι σημαντικό να εκμαιεύουμε από την ασθενή αυτά που γνωρίζει και πάνω σε αυτή τη γνώση, να βασίζουμε την πληροφόρηση μας βήμα, βήμα αφουγκραζόμενοι την ασθενή δίνοντας της χρόνο, αφήνοντας τη να μας κατευθύνει. Λέμε την αλήθεια, απαντάμε στις ερωτήσεις με απλό κατανοητό λόγο αναγνωρίζοντας τη συναισθηματική βαρύτητα της διάγνωσης. Η εξατομικευμένη προσέγγιση πλαισιωμένη με ψυχολογική υποστήριξη συντελεί στη βέλτιστη διαχείριση της νέας πραγματικότητας».
“ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ”: Συνέχιση με εθνικούς πόρους
Τη συνέχιση του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» ως μόνιμης εθνικής πολιτικής, με χρηματοδότηση πλέον αποκλειστικά από εθνικούς πόρους, ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με βίντεο που ανήρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης κατά του Καρκίνου του Μαστού.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι, παρά την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης, το πρόγραμμα συνεχίζεται, καθώς η πρόληψη αποτελεί σταθερή προτεραιότητα της πολιτικής δημόσιας υγείας.
«Το πρόγραμμα “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ” συνεχίζεται και χρηματοδοτείται πλέον αποκλειστικά από εθνικούς πόρους», σημείωσε ο κ. Μητσοτάκης, προσθέτοντας ότι έχει ήδη ξεκινήσει, μέσω SMS, η αποστολή παραπεμπτικών για προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού σε περισσότερες από 1,3 εκατομμύρια γυναίκες.
Όπως ανέφερε, στον πρώτο κύκλο του προγράμματος πραγματοποιήθηκαν 1,2 εκατομμύρια ψηφιακές μαστογραφίες, ενώ σε περισσότερες από 87.000 γυναίκες εντοπίστηκε εγκαίρως εύρημα και 6.000 γυναίκες διαγνώστηκαν τελικά με καρκίνο του μαστού.
Ο πρωθυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης, επισημαίνοντας ότι πολλές από τις γυναίκες στις οποίες εντοπίστηκαν ευρήματα μέσω του προληπτικού ελέγχου μπόρεσαν να τα αντιμετωπίσουν έγκαιρα και αποτελεσματικά.
«Μπορεί να ακούγεται κλισέ, αλλά είναι πάρα πολύ σημαντικό. Όταν θα λάβετε αυτό το μήνυμα, μην το αγνοήσετε», ανέφερε ο κ. Μητσοτάκης.
Αναφερόμενος στον φόβο που μπορεί να αποτρέπει ορισμένες γυναίκες από τον προληπτικό έλεγχο, τόνισε: «Θα το ξαναπώ: είναι αυτές οι προληπτικές εξετάσεις που σώζουν ζωές. ‘Αρα, όταν θα λάβετε αυτό το μήνυμα, παρακαλώ μην το αγνοήσετε».
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα, ο πρωθυπουργός παρέπεμψε στην ιστοσελίδα proliptikes.gov.gr .
Το μήνυμα του ΙΣΑ
Τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του μαστού, καθώς και την ανάγκη στήριξης των γυναικών που νοσούν, υπογραμμίζει ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ), με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού.
Ο καρκίνος του μαστού παραμένει η συχνότερη μορφή κακοήθειας στον γυναικείο πληθυσμό παγκοσμίως, με περίπου 2,3 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις ετησίως. Σύμφωνα με τα διεθνή επιδημιολογικά δεδομένα, μία στις οκτώ γυναίκες θα διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού κάποια στιγμή στη ζωή της, όπως αναφέρει ο ΙΣΑ.
Ο Σύλλογος προσθέτει ότι η σημαντική πρόοδος που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στη διάγνωση και τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου έχει βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση για πολλές ασθενείς. «Καθοριστικό ρόλο, ωστόσο, εξακολουθεί να έχει η έγκαιρη διάγνωση, καθώς όταν ο καρκίνος του μαστού εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο, οι θεραπευτικές επιλογές και οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι πολύ μεγάλες», αναφέρει.
Σε αυτό το πλαίσιο, τονίζει τη σημασία του Εθνικού Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού «Φώφη Γεννηματά», προτρέποντας τις δικαιούχους να μην αγνοούν τα παραπεμπτικά τους και να προχωρούν άμεσα στη διενέργεια δωρεάν ψηφιακής μαστογραφίας και κλινικής εξέτασης.
«Η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη στις γυναίκες που δίνουν τη μάχη με τον καρκίνο του μαστού, σε εκείνες που την έδωσαν και προχώρησαν ξανά στη ζωή τους, αλλά και σε όσες δεν βρίσκονται πια κοντά μας. Τιμούμε τη δύναμη, το θάρρος και την αξιοπρέπειά τους και στεκόμαστε δίπλα στις ίδιες και στις οικογένειές τους. Παράλληλα, αναγνωρίζουμε την πολύτιμη προσφορά των γιατρών, των νοσηλευτών και όλων των επαγγελματιών υγείας που τις στηρίζουν σε κάθε στάδιο αυτής της δύσκολης διαδρομής», υπογραμμίζει, σε μήνυμά του, ο πρόεδρος του ΙΣΑ, Γιώργος Πατούλης.
Ο κ. Πατούλης σημειώνει ότι η επιστήμη σήμερα δίνει περισσότερα όπλα απέναντι στον καρκίνο του μαστού. «Όμως ένα από τα ισχυρότερα παραμένει στα χέρια μας: Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση. Καμία γυναίκα δεν πρέπει να αμελεί τον προληπτικό της έλεγχο», συμπληρώνει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο ΙΣΑ στηρίζει σταθερά την ενημέρωση και την πρόληψη. Παράλληλα, μέσα από τις δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του Ελληνικού Διαδημοτικού Δίκτυο Υγιών Πόλεων – Προαγωγής Υγείας (ΕΔΔΥΠΠΥ)και των δήμων-μελών του, «επιδιώκουμε το μήνυμα της πρόληψης να φτάνει σε κάθε γυναίκα, σε κάθε οικογένεια και σε κάθε γειτονιά. Ήδη από το 2014, μέσα από τα ΚΕΠ Υγείας του ΕΔΔΥΠΠΥ, αναδείξαμε τη σημασία της πρόληψης και του προσυμπτωματικού ελέγχου, σε μία πρωτοβουλία που αποτέλεσε προάγγελο της φιλοσοφίας του σημερινού προγράμματος ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ.
Ο αγώνας, όμως, δεν σταματά στη διάγνωση και στη θεραπεία. Οφείλουμε να είμαστε δίπλα στις γυναίκες και την επόμενη ημέρα, στηρίζοντας την ψυχική τους υγεία, την ποιότητα ζωής και την ομαλή επιστροφή τους στην οικογενειακή, κοινωνική και επαγγελματική ζωή», καταλήγει ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών.
Πηγή: ΑΠΕ- ΜΠΕ
