Blog

Ένα επταετές πρόγραμμα, 90 θέσεις γιατρών και πρόσθετη μηνιαία ενίσχυση 1.500 ευρώ επιχειρούν να αντιμετωπίσουν ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της νησιωτικής Ελλάδας. Ο Sir Στέλιος Χατζηιωάννου εξηγεί γιατί επέλεξε να επενδύσει στη σταθερή παρουσία γιατρών στα μικρά νησιά.

• Συνέντευξη: Κοσμάς Ζακυνθινός

Κύριε Χατζηιωάννου, πώς προέκυψε η αρχική ιδέα της Δωρεάς, από το Φιλανθρωπικό Ίδρύμα Στέλιος Χατζηιωάννου ή την κυβέρνηση;

Η ιδέα της Δωρεάς ξεκίνησε και από μια προσωπική μου εμπειρία. Περνώ περίπου δυόμισι μήνες κάθε χρόνο στις Σπέτσες και κάποια στιγμή, όταν αρρώστησε η κόρη μου, πήγαμε στο ιατρείο και διαπιστώσαμε ότι δεν υπήρχε διαθέσιμος γιατρός. Εκεί συνειδητοποίησα πολύ άμεσα ότι δεν αρκεί να υπάρχει το ιατρείο και ο εξοπλισμός, πρέπει να υπάρχει και ο γιατρός.

Από αυτή τη διαπίστωση προέκυψε η απόφαση του Ιδρύματος να προσφέρει ένα ουσιαστικό πρόσθετο οικονομικό κίνητρο, ώστε περισσότεροι γιατροί να επιλέξουν να υπηρετήσουν στα μικρά νησιά. Πιστεύω όμως ότι η πραγματική δύναμη αυτής της πρωτοβουλίας βρίσκεται στη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Υπάρχουν προβλήματα που ούτε το κράτος ούτε η ιδιωτική πρωτοβουλία μπορούν να λύσουν μόνα τους. Το κράτος δεν μπορεί, για παράδειγμα, απλώς να διπλασιάσει τις αποδοχές μιας κατηγορίας εργαζομένων, ενώ για έναν ιδιώτη δεν υπάρχει επιχειρηματικό κίνητρο να καλύψει μια τέτοια ανάγκη.

Εδώ λοιπόν οι δύο πλευρές λειτουργούν συμπληρωματικά. Το Ίδρυμα διαθέτει τους πρόσθετους οικονομικούς πόρους και το Υπουργείο Υγείας και οι αρμόδιες Υγειονομικές Περιφέρειες έχουν την ευθύνη υλοποίησης του προγράμματος. Θεωρώ ότι αυτό είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα του τι μπορεί να πετύχει μια σωστά σχεδιασμένη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση, το πρόγραμμα επεκτάθηκε από 47 σε 50 νησιά, με την προσθήκη της Αμοργού, της Ίου και του Μαθρακίου. Επηρεάζεται το συνολικό ποσό ή ο αριθμός των δικαιούχων και ποιος έχει την τελική αρμοδιότητα για μελλοντικές προσθήκες;

Η προσθήκη της Αμοργού, της Ίου και του Μαθρακίου προέκυψε από την ανάγκη κάλυψης επιπλέον θέσεων. Το Ίδρυμα ανταποκρίθηκε άμεσα, διευρύνοντας το πρόγραμμα, το οποίο πλέον αφορά συνολικά 90 θέσεις γιατρών σε 50 μικρά νησιά, με δωρεά άνω των 11 εκατομμυρίων ευρώ σε ορίζοντα επταετίας.

Σήμερα, από τις 90 προβλεπόμενες θέσεις, 16 παραμένουν ανοιχτές και αφορούν τα νησιά Αγίου Ευστρατίου, Ψαρών, Φολεγάνδρου, Αγαθονησίου, Αστυπάλαιας, Σίφνου, Νισύρου, Κουφονησίων, Θύμαινας, Σερίφου, Κιμώλου, Κέας, Χάλκης και Σπετσών.

Το Ίδρυμα χρηματοδοτεί το πρόσθετο οικονομικό κίνητρο, ενώ η υλοποίηση του προγράμματος και η κατανομή των θέσεων γίνεται σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και τις αρμόδιες Υγειονομικές Περιφέρειες.

Το πρόγραμμα περιορίζεται στους γιατρούς και στους αγροτικούς γιατρούς. Ένα νησιωτικό ιατρείο χρειάζεται επίσης νοσηλευτές, μαίες, διασώστες, τεχνολόγους και οδηγούς ασθενοφόρου. Υπάρχουν σκέψεις ενίσχυσης και προς αυτή την κατεύθυνση;

Αναμφίβολα ένα νησιωτικό σύστημα υγείας χρειάζεται πολλές διαφορετικές ειδικότητες για να λειτουργεί σωστά. Εμείς, όμως, επιλέξαμε τη δεδομένη στιγμή να επικεντρωθούμε σε ένα πολύ συγκεκριμένο πρόβλημα και αυτό ήταν την παρουσία γιατρού στα μικρά νησιά. Προτιμούμε να κάνουμε μία στοχευμένη παρέμβαση, να τη στηρίξουμε για επτά χρόνια και να αξιολογήσουμε τα αποτελέσματά της, παρά να διασπάσουμε τους πόρους μας σε πολλές διαφορετικές κατευθύνσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζουμε τις υπόλοιπες ανάγκες.

Στο πρόγραμμα υπάρχουν δεσμεύσεις και για συγκεκριμένους δείκτες επιτυχίας; Δηλαδή, έχετε ζητήσει στοιχεία που αφορούν τη συνέχεια φροντίδας, τις αεροδιακομιδές, τις μη αναγκαίες μεταφορές ασθενών, τον χρόνο ανταπόκρισης και την ικανοποίηση των κατοίκων;

Για εμάς η επιτυχία μιας δωρεάς πρέπει να μπορεί να αποδειχθεί στην πράξη. Ο βασικός και άμεσα μετρήσιμος στόχος αυτής της πρωτοβουλίας είναι να καλυφθούν οι θέσεις και, κυρίως, να παραμείνουν γιατροί στα μικρά νησιά σε βάθος χρόνου. Φυσικά, εξίσου σημαντικό είναι η ουσιαστική βελτίωση της καθημερινότητας των κατοίκων με τη σταθερή παρουσία γιατρού. Θέλουμε στο τέλος της επταετίας να μπορούμε να αξιολογήσουμε την πρωτοβουλία με πραγματικά αποτελέσματα και όχι μόνο με το ποσό που διαθέσαμε.

Η Ελλάδα διαθέτει θεωρητικά πολλούς γιατρούς, αλλά πολύ λίγους γενικούς γιατρούς και έντονα άνιση κατανομή. Μπορεί το οικονομικό κίνητρο να διορθώσει ένα τόσο βαθύ πρόβλημα ή χρειάζονται παράλληλα εκπαιδευτικές και επαγγελματικές διαδρομές που θα κάνουν τη νησιωτική πρωτοβάθμια περίθαλψη ελκυστική επιλογή καριέρας;

Δεν πιστεύω ότι ένα οικονομικό κίνητρο μπορεί από μόνο του να λύσει όλα τα διαρθρωτικά προβλήματα του συστήματος υγείας. Μπορεί όμως να αντιμετωπίσει ένα πολύ συγκεκριμένο εμπόδιο. Η ζωή σε ένα μικρό νησί έχει αυξημένο κόστος και πρακτικές δυσκολίες, οι οποίες συχνά λειτουργούν αποτρεπτικά για έναν νέο γιατρό. Τα επιπλέον 1.500 ευρώ τον μήνα έχουν στόχο να κάνουν αυτή την επιλογή ουσιαστικά πιο ελκυστική. Η εκπαίδευση, οι επαγγελματικές προοπτικές και ο συνολικότερος σχεδιασμός της πρωτοβάθμιας φροντίδας είναι ευρύτερα ζητήματα που προφανώς χρειάζονται παράλληλη αντιμετώπιση.

Ποια η εκτίμησή σας για την κοινωνική και οικονομική απόδοση της δωρεάς; Για παράδειγμα, πόσο μειώνονται οι δαπάνες διακομιδών, πόσο ενισχύεται η ασφάλεια του τουριστικού προϊόντος και πόσο συμβάλλει η παρουσία γιατρού στην παραμονή οικογενειών και επιχειρήσεων σε ένα μικρό νησί;

Είναι νωρίς για να αποδώσουμε συγκεκριμένους αριθμούς σε αυτά τα οφέλη και δεν θα ήθελα να κάνω αυθαίρετες εκτιμήσεις. Είναι όμως σαφές ότι η σταθερή παρουσία γιατρού σε ένα μικρό νησί έχει αξία πολύ μεγαλύτερη από την καθαρά οικονομική. Προσφέρει ασφάλεια στους κατοίκους, στις οικογένειες, στους εργαζομένους αλλά και στους επισκέπτες. Παράλληλα, μπορεί να περιορίσει την ανάγκη μετακίνησης για περιστατικά που μπορούν να αντιμετωπιστούν τοπικά. Για εμάς η σημαντικότερη απόδοση θα είναι να γνωρίζει ένας κάτοικος ότι, όταν χρειαστεί ιατρική βοήθεια, υπάρχει κάποιος εκεί για να την προσφέρει.

Έχετε αναφερθεί στη μακροχρόνια σχέση σας με τη μικρή νησιωτική Ελλάδα. Υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό —μια προσωπική εμπειρία, μια συνάντηση με κατοίκους ή ένα επείγον πρόβλημα υγείας— που μετέτρεψε για εσάς το ζήτημα από έναν γενικό προβληματισμό σε προσωπική δέσμευση;

Όπως ανέφερα, υπήρξε πράγματι μια πολύ προσωπική εμπειρία στις Σπέτσες, όταν αρρώστησε η κόρη μου και διαπιστώσαμε ότι δεν υπήρχε διαθέσιμος γιατρός στο ιατρείο. Όταν το ζεις ο ίδιος ως γονιός, αντιλαμβάνεσαι διαφορετικά την ανασφάλεια που μπορεί να αισθάνεται μια οικογένεια που ζει μόνιμα σε ένα μικρό νησί.

Για μένα αυτό ήταν το σημείο όπου ένας γενικότερος προβληματισμός έγινε προσωπική δέσμευση. Σκέφτηκα ότι, εφόσον έχουμε τη δυνατότητα μέσω του Ιδρύματος να βοηθήσουμε πρακτικά, πρέπει να το κάνουμε. Και επιλέξαμε να το κάνουμε με έναν τρόπο συγκεκριμένο και μακροπρόθεσμο, δίνοντας ένα ισχυρό οικονομικό κίνητρο ώστε να υπάρχουν περισσότεροι γιατροί εκεί όπου πραγματικά χρειάζονται.

Έχετε γράψει ότι οι άνθρωποι που απέκτησαν μεγάλο πλούτο έχουν ένα «χρέος προς την κοινωνία» και ότι θέλετε το Ίδρυμά σας να προσφέρει για πάντα. Όταν σκεφτείτε πώς θα θέλατε να σας θυμούνται έπειτα από 30 ή 40 χρόνια, τι θα είχε μεγαλύτερη αξία για εσάς;

Αν υπάρχει κάτι που θα ήθελα να μείνει μετά από εμένα, δεν είναι τόσο το όνομά μου όσο το αποτέλεσμα. Πιστεύω πολύ στην έννοια της υστεροφημίας, όχι ως αναζήτηση δόξας, αλλά ως ευθύνη να αφήσεις τον κόσμο λίγο καλύτερο από ό,τι τον βρήκες.

Πιστεύω ότι όσοι κατάφεραν να δημιουργήσουν σημαντικό πλούτο έχουν και την ευθύνη να επιστρέψουν ένα μέρος του στην κοινωνία. Γι’ αυτό και ο στόχος μου δεν είναι απλώς να κάνει το Ίδρυμα έργο σήμερα, αλλά να συνεχίσει να προσφέρει για πολλές γενιές, πολύ μετά από εμένα.

Αν, σε 30 ή 40 χρόνια, οι άνθρωποι δεν θυμούνται τόσο εμένα όσο το ότι το Ίδρυμα εξακολουθεί να δίνει ευκαιρίες, να στηρίζει την επιχειρηματικότητα, να ενισχύει όσους έχουν ανάγκη και να δημιουργεί πραγματικό κοινωνικό αντίκτυπο, τότε θα θεωρήσω ότι αυτή είναι η καλύτερη δυνατή υστεροφημία.

Who is Who

Ο Στέλιος Χατζηιωάννου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1967. Φοίτησε στα εκπαιδευτήρια Δούκα, το 1984 συνέχισε τις σπουδές του στο London School of Economics και έπειτα στο City University.

Έγινε ευρύτερα γνωστός ως ο δημιουργός της οικογένειας σημάτων easy (easy family of brands in English), ξεκινώντας με την αεροπορική εταιρεία easyJet.com το 1994, σε ηλικία μόλις 27 ετών. Έξι χρόνια αργότερα έβαλε την easyJet.com στο London Stock Exchange προκειμένου να χρηματοδοτήσει την αύξηση του στόλου της από 16 σε 330 αεροσκάφη Airbus, που σήμερα μεταφέρουν σχεδόν 100 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως.

Στρατηγικά, ο Στέλιος διατήρησε την ιδιοκτησία του σήματος easyJet.com στη δική του ιδιωτική εταιρεία και επέκτεινε το easy family of brands σε άλλους τομείς, όπως οι easyHotel.com, easyCar.com, easyFerry.com και πολλούς άλλους.

Ο Στέλιος Haji-Ioannou χρησιμοποιεί τη σταθερή ροή εσόδων από τα πνευματικά δικαιώματα της easy family of brands για να χρηματοδοτήσει το φιλανθρωπικό του έργο μέσω του Φιλανθρωπικού Ιδρύματος Στέλιος Χατζηιωάννου. Το εμβληματικό πρόγραμμα στην Ελλάδα είναι το “Φαγητό από Καρδιάς” όπου από το 2014 προσφέρει ένα snack σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους που το έχουν ανάγκη και το ζητούν κάθε εργάσιμη ημέρα μέσα από 7 σημεία διανομής στην Αθήνα.

Από το 2008 δίνει κάθε χρόνο σε νέους επιχειρηματίες στην Ελλάδα βραβεία με χρηματικό έπαθλο προκειμένου να ενθαρρύνει περισσότερες start-up επιχειρήσεις στην ελληνική οικονομία. Από πέρυσι το Φιλανθρωπικό Ίδρυμα Στέλιος Χατζηιωάννου ξεκίνησε ένα πρόγραμμα με την BCA, δίνοντας 7 υποτροφίες σε σπουδαστές που θέλουν να αποκτήσουν το πιστοποιητικό του “yacht chef”. Τα μαθήματα πραγματοποιούνται σε πλωτό campus, το οικογενειακό σκάφος του αείμνηστου Λουκά Χατζηιωάννου (πατέρα του Στέλιου) με την ονομασία KLELIA 1 στη μαρίνα Ζέα.

Πηγή: healthpharma.gr