Blog

Γιώργος Καπετανάκης, Δάφνη Νικολάου, Μανώλης Σαλούστρος

Άμεση ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης για την πρόσβαση των ασθενών στους απαραίτητους ογκολογικούς βιοδείκτες, προαναγγέλλει το Υπουργείο Υγείας, μετά την τροποποίηση του σχετικού καταλόγου με το πρόσφατο ΦΕΚ, για τις αποζημιούμενες εξετάσεις. Η ΕΟΠΕ και η ΕΛΛΟΚ μολονότι αναγνωρίζουν τη θετική εξέλιξη, θέτουν τις προϋποθέσεις της εφαρμογής, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, επαρκή χρηματοδότηση, αξιόπιστα αποτελέσματα και ισότιμη πρόσβαση στις εξετάσεις που καθορίζουν τη θεραπεία κάθε ασθενούς.

• Γράφει ο Κοσμάς Ζακυνθινός 

Στο τελικό στάδιο εισέρχεται, σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, η διαδικασία ενεργοποίησης της αποζημίωσης των ογκολογικών βιοδεικτών. Σχεδόν έναν χρόνο μετά την υπουργική απόφαση του Οκτωβρίου 2025, η πρόσφατη τροποποίηση του πλαισίου επιχειρεί να αντιμετωπίσει εκκρεμότητες που δυσκόλεψαν την εφαρμογή του. Το επόμενο βήμα είναι η ολοκλήρωση των εργασιών της αρμόδιας Επιτροπής Διαπραγμάτευσης του ΕΟΠΥΥ και η υπογραφή της σχετικής απόφασης αποζημίωσης.

Η εξέλιξη αφορά εξετάσεις που μπορούν να καθορίσουν ποια θεραπεία θα λάβει ένας άνθρωπος με καρκίνο. Για τον ασθενή, η επιτυχία της παρέμβασης θα κριθεί όταν θα μπορεί να πραγματοποιεί εγκαίρως τον αναγκαίο έλεγχο, χωρίς οικονομικά και διοικητικά εμπόδια.

Οι τοποθετήσεις της Δάφνης Νικολάου, του Γιώργου Καπετανάκη και του Μανώλη Σαλούστρου στο healthpharma.gr αποτυπώνουν τρεις πλευρές του ίδιου ζητήματος και δεν είναι άλλη από την κυβερνητική δέσμευση για ολοκλήρωση της διαδικασίας, την εμπειρία των ασθενών και τις κλινικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή της Ιατρικής Ακριβείας.

Νικολάου: «Πολύ άμεσα» η ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης

Η γενική γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας, Δάφνη-Ελένη Νικολάου, συνδέει την πρόσφατη τροποποίηση της υπουργικής απόφασης με τα αιτήματα της επιστημονικής κοινότητας.

«Αποδεχόμενοι τα αιτήματα των επιστημονικών φορέων, προχωρήσαμε σε τροποποίηση της σχετικής υπουργικής απόφασης μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων», δηλώνει στο healthpharma.gr, προσθέτοντας ότι οι αλλαγές διευρύνουν την πρόσβαση των ασθενών σε εξειδικευμένες εξετάσεις βιοδεικτών.

Για το επόμενο στάδιο, η ίδια αναφέρει ότι «πολύ άμεσα θα ολοκληρωθούν οι εργασίες της αρμόδιας Επιτροπής Διαπραγμάτευσης του ΕΟΠΥΥ του άρθρου 29 ν. 3918/2011 και θα υπογραφεί η σχετική απόφαση αποζημίωσης των βιοδεικτών αυτών».

Σε αυτό το σημείο συναντώνται οι προσδοκίες των ασθενών και οι διεκδικήσεις της επιστημονικής κοινότητας, καθώς η θεσμική πρόοδος χρειάζεται πλέον να αποκτήσει σαφή χρόνο εφαρμογής.

Καπετανάκης: Η πρόοδος είναι ουσιαστική, το όφελος δεν έχει ακόμη φτάσει στους ασθενείς

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), Γιώργος Καπετανάκης, χαρακτηρίζει την απόφαση του Οκτωβρίου 2025 ιδιαίτερα σημαντικό βήμα για τη σύγχρονη μοριακή διάγνωση και την εξατομικευμένη θεραπεία. Υπενθυμίζει ότι η ΕΛΛΟΚ διεκδικούσε τη συγκεκριμένη εξέλιξη επί σειρά ετών, σε συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα. Η εφαρμογή, όμως, αποδείχθηκε δυσκολότερη από ό,τι ανέμεναν οι φορείς.

«Η εφαρμογή της απόφασης αποδείχθηκε πιο σύνθετη και χρονοβόρα από ό,τι αναμέναμε, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να μην έχουν ακόμη αποκομίσει τα οφέλη που προβλέπει το νέο θεσμικό πλαίσιο», όπως επισημαίνει.

Παράλληλα, αναγνωρίζει ουσιαστική κινητοποίηση του Υπουργείου Υγείας και του ΕΟΠΥΥ κατά το τελευταίο τρίμηνο. Όπως αναφέρει στο healthpharma.gr, η διαπραγμάτευση έχει προχωρήσει σημαντικά, ενώ η διορθωτική απόφαση της 12ης Οκτωβρίου αντιμετωπίζει ζητήματα της αρχικής ρύθμισης και διευκολύνει την εφαρμογή της.

Με βάση την ενημέρωση της Ομοσπονδίας, εκτιμά ότι οι εκκρεμότητες πλησιάζουν στην επίλυσή τους. Η αισιοδοξία του, πάντως, συνδέεται με ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα, καθώς οι ασθενείς πρέπει να μπορούν να κάνουν τις απαραίτητες εξετάσεις έγκαιρα, χωρίς οικονομική επιβάρυνση και περιττές διαδικασίες.

Η διαδρομή από το αίτημα του γιατρού μέχρι το αποτέλεσμα

Η απόσταση μεταξύ της αναγκαιότητας μιας εξέτασης και της δυνατότητας πραγματοποίησής της παραμένει το βασικό πρόβλημα που περιγράφει η ΕΛΛΟΚ.

Μια εξέταση μπορεί να είναι απαραίτητη για την επιλογή θεραπείας, χωρίς ο ασθενής να έχει στη διάθεσή του μια απλή και πλήρως λειτουργική διαδικασία αποζημίωσης. Η αβεβαιότητα αφορά τόσο το κόστος όσο και την οργάνωση και τον χρόνο ολοκλήρωσης του ελέγχου.

Ο κ. Καπετανάκης χρησιμοποιεί ένα ενδεικτικό παράδειγμα με έναν ασθενή με καρκίνο του πνεύμονα, για τον οποίο ο ογκολόγος ζητεί μοριακό έλεγχο πριν επιλέξει θεραπεία. Ο άνθρωπος αυτός μπορεί να χρειαστεί να αναζητήσει πού θα κάνει την εξέταση, αν υπάρχει κάλυψη του κόστους και πότε θα παραλάβει το αποτέλεσμα.

Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΛΛΟΚ, είναι τέτοιες δυσκολίες να μην επιβιώσουν μετά την ενεργοποίηση του νέου συστήματος αποζημίωσης.

Η λειτουργική εφαρμογή θα πρέπει, επομένως, να καλύπτει ολόκληρη τη διαδικασία και όχι μόνο την αναγνώριση της εξέτασης στον κατάλογο.

Σαλούστρος: Η Ιατρική Ακριβείας αρχίζει από τη σωστή διάγνωση

Ο πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας, Μανώλης Σαλούστρος, εξηγεί γιατί οι προβλεπτικοί βιοδείκτες αποτελούν ουσιαστικό μέρος της θεραπείας του καρκίνου.

Οι εξετάσεις αυτές επιτρέπουν στους γιατρούς να αναγνωρίζουν ποιοι ασθενείς έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να ωφεληθούν από μια συγκεκριμένη αγωγή. Ταυτόχρονα, τους βοηθούν να αποφεύγουν θεραπείες που δεν ταιριάζουν στα χαρακτηριστικά της νόσου.

«Σε πολλές περιπτώσεις, ο έλεγχος ενός βιοδείκτη δεν είναι απλώς μια πρόσθετη διαγνωστική πληροφορία, αλλά απαραίτητη προϋπόθεση για την επιλογή και τη χορήγηση της κατάλληλης θεραπείας», τονίζει στο healthpharma.gr.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο μεταστατικός μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα. Όπως εξηγεί, η ανίχνευση μεταλλάξεων του EGFR ή αναδιατάξεων του ALK μπορεί να αλλάξει ριζικά τη θεραπευτική στρατηγική και να επιτρέψει τη χορήγηση εξειδικευμένων στοχευμένων θεραπειών. Οι θεραπείες αυτές έχουν βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση και την ποιότητα ζωής των κατάλληλα επιλεγμένων ασθενών.

Αντίστοιχα, στον καρκίνο του μαστού, οι ορμονικοί υποδοχείς και το HER2 καθορίζουν θεμελιωδώς την αντιμετώπιση. Άλλοι βιοδείκτες, όπως οι μεταλλάξεις του PIK3CA, επιτρέπουν πρόσθετες στοχευμένες επιλογές σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών.

«Χωρίς τον κατάλληλο έλεγχο βιοδεικτών, υπάρχει κίνδυνος ένας ασθενής να μη λάβει τη θεραπεία από την οποία μπορεί να ωφεληθεί περισσότερο», επισημαίνει ο κ. Σαλούστρος. «Η Ιατρική Ακριβείας αρχίζει από τη σωστή διάγνωση».

Ο επικαιροποιημένος κατάλογος δεν εξασφαλίζει μόνος του πρόσβαση

Η ΕΟΠΕ αποτιμά θετικά την πρόσφατη επικαιροποίηση, καθώς αποσαφηνίζει ενδείξεις και μεθόδους διενέργειας συγκεκριμένων εξετάσεων και επιχειρεί να διορθώσει ασάφειες της προηγούμενης περιόδου.

Ο κ. Σαλούστρος θέτει, ωστόσο, μια σαφή διαχωριστική γραμμή, σημειώνοντας πως «Η επικαιροποίηση ενός καταλόγου δεν ισοδυναμεί με εξασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών στις απαραίτητες εξετάσεις».

Όσο εκκρεμούν οι αναγκαίες διαδικασίες του ΕΟΠΥΥ, οι ασθενείς εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια στον έλεγχο που χρειάζεται ο γιατρός για να επιλέξει θεραπεία.

Η σύνδεση διάγνωσης και φαρμακευτικής αγωγής είναι καθοριστική. Η θεωρητική πρόσβαση σε ένα καινοτόμο φάρμακο δεν αρκεί όταν ο ασθενής δεν μπορεί να πραγματοποιήσει την εξέταση που θα δείξει αν το συγκεκριμένο φάρμακο είναι κατάλληλο για εκείνον.

Για την ΕΟΠΕ, ο απαραίτητος μοριακός έλεγχος πρέπει να εντάσσεται πλήρως στην ογκολογική φροντίδα, χωρίς πρόσθετο οικονομικό ή διοικητικό βάρος για τον ασθενή.

NGS και υγρή βιοψία: Η αποζημίωση πρέπει να ακολουθεί την επιστήμη

Η εφαρμογή του πλαισίου συμπίπτει με μια περίοδο ταχείας εξέλιξης της Ογκολογίας. Οι διαγνωστικές ανάγκες δεν περιορίζονται πλέον στην αναζήτηση μιας μεμονωμένης μετάλλαξης.

Όπως αναφέρει ο πρόεδρος της ΕΟΠΕ, αρκετές μορφές καρκίνου απαιτούν ταυτόχρονη διερεύνηση πολλαπλών γενετικών αλλοιώσεων με τεχνολογίες όπως η αλληλούχηση νέας γενιάς, γνωστή ως NGS. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρειάζεται επίσης έλεγχος κυκλοφορούντος καρκινικού DNA μέσω υγρής βιοψίας.

Η θέση του αφορά την κάλυψη αυτών των μεθόδων όπου υπάρχει τεκμηριωμένη κλινική ένδειξη, όχι την αδιάκριτη εφαρμογή τους σε κάθε ασθενή.

Το αίτημα επεκτείνεται, επομένως, πέρα από την ένταξη των σωστών βιοδεικτών στον κατάλογο. Αφορά και την αποζημίωση της κατάλληλης μεθόδου προσδιορισμού τους, με απαιτήσεις ποιότητας και έγκαιρης έκδοσης αποτελεσμάτων.

Παράλληλα, η ΕΟΠΕ ζητεί μόνιμο, ευέλικτο μηχανισμό επικαιροποίησης, με ουσιαστική συμμετοχή των επιστημονικών εταιρειών. Διαφορετικά, οι νέες θεραπευτικές ενδείξεις κινδυνεύουν να δημιουργούν διαρκώς νέες αποστάσεις μεταξύ της επιστημονικής δυνατότητας και της αποζημιούμενης εξέτασης.

Η ποιότητα του αποτελέσματος είναι ζήτημα ασφάλειας

Στην ποιότητα συγκλίνουν οι παρεμβάσεις των δύο φορέων. «Δεν αρκεί να αποζημιώνεται μια εξέταση», υπογραμμίζει ο κ. Καπετανάκης. Απαιτούνται εργαστήρια με κατάλληλη τεχνογνωσία, διαπίστευση και συστηματικό έλεγχο ποιότητας.

Ένα λανθασμένο ή μη αξιόπιστο αποτέλεσμα μπορεί να επηρεάσει τη θεραπευτική επιλογή. Γι’ αυτό η ΕΛΛΟΚ αντιμετωπίζει την αξιοπιστία ως βασική προϋπόθεση ασφάλειας και ζητεί σαφείς απαιτήσεις διαπίστευσης, μηχανισμούς ελέγχου και συμμετοχή των εργαστηρίων σε προγράμματα εξωτερικής αξιολόγησης ποιότητας.

Η ΕΟΠΕ συνδέει τις ίδιες απαιτήσεις με την ανάγκη οργανωμένου εθνικού δικτύου μοριακής διάγνωσης. Ένα τέτοιο δίκτυο, σύμφωνα με τον κ. Σαλούστρο, χρειάζεται διαπιστευμένα εργαστήρια, σαφείς προδιαγραφές και παρακολούθηση των χρόνων ολοκλήρωσης των εξετάσεων.

Η πρόσβαση σε μια εξέταση και η εμπιστοσύνη στο αποτέλεσμά της αποτελούν, συνεπώς, δύο αλληλένδετες πλευρές της ίδιας παρέμβασης.

Ίδια δυνατότητα ελέγχου στην περιφέρεια και στα μεγάλα αστικά κέντρα

Ο τόπος κατοικίας και το νοσοκομείο παρακολούθησης δεν πρέπει να καθορίζουν αν ένας ασθενής θα αποκτήσει πρόσβαση στον αναγκαίο μοριακό έλεγχο.

Ο πρόεδρος της ΕΛΛΟΚ δίνει έμφαση στις οργανωμένες παραπομπές και στην ασφαλή διακίνηση των δειγμάτων, ώστε οι ασθενείς της περιφέρειας να έχουν τις ίδιες δυνατότητες με όσους ζουν στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Αντίστοιχα, ο κ. Σαλούστρος εντάσσει τη διακίνηση του βιολογικού υλικού και την παρακολούθηση των χρόνων απόδοσης των αποτελεσμάτων στον σχεδιασμό του εθνικού δικτύου.

Η ισότητα δεν εξαντλείται στην ύπαρξη μιας κοινής πρόβλεψης αποζημίωσης. Χρειάζεται οργανωμένη διαδικασία που να επιτρέπει στον ασθενή να ολοκληρώνει τον έλεγχο ανεξάρτητα από το σημείο στο οποίο λαμβάνει φροντίδα.

Σταθερή χρηματοδότηση και διαρκής αξιολόγηση νέων εξετάσεων

Ο κ. Καπετανάκης θέτει την επαρκή και σταθερή χρηματοδότηση ως προϋπόθεση για τη μακροπρόθεσμη επιτυχία του συστήματος.

Ο προϋπολογισμός, όπως τονίζει, πρέπει να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες και να προσαρμόζεται στις επιστημονικές εξελίξεις. Διαφορετικά, η ενεργοποίηση της αποζημίωσης μπορεί να ακολουθηθεί από νέους περιορισμούς ή καθυστερήσεις λόγω ανεπαρκών πόρων.

Η ΕΛΛΟΚ ζητεί επίσης την άμεση έναρξη λειτουργίας, στην ΕΑΑΦΑΧ, του νέου πλαισίου έγκρισης και αποζημίωσης βιοδεικτών, το οποίο, σύμφωνα με τον πρόεδρό της, θεσμοθετήθηκε τον Οκτώβριο του 2025.

Στόχος είναι η ένταξη νέων εξετάσεων να ακολουθεί την επιστήμη και να μην απαιτεί κάθε φορά πολυετείς διαδικασίες. Το αίτημα αυτό συμπληρώνει τη θέση της ΕΟΠΕ για τακτική ανανέωση του καταλόγου. Η επίλυση των σημερινών εκκρεμοτήτων χρειάζεται να συνοδεύεται από μηχανισμό που θα προλαμβάνει τις επόμενες.

Οι τρεις άμεσες προτεραιότητες της ΕΟΠΕ

Ο κ. Σαλούστρος συνοψίζει τη θέση της επιστημονικής εταιρείας σε τρεις παρεμβάσεις.

Η πρώτη είναι η άμεση ενεργοποίηση της αποζημίωσης, με ολοκλήρωση όλων των διοικητικών και τεχνικών διαδικασιών. Το αποτέλεσμα πρέπει να επιτρέπει τη συνταγογράφηση και τη διενέργεια των εξετάσεων στην πράξη, χωρίς οικονομική επιβάρυνση των ασθενών.

«Η δημοσίευση ενός ΦΕΚ δεν μπορεί να αποτελεί το τέλος της διαδικασίας. Πρέπει να αποτελεί την αρχή της εφαρμογής του», όπως τονίζει.

Η δεύτερη προτεραιότητα είναι η κάλυψη των σύγχρονων διαγνωστικών αναγκών: μεμονωμένοι βιοδείκτες, πολυγονιδιακός έλεγχος με NGS και υγρή βιοψία, όπου υπάρχει τεκμηριωμένη ένδειξη, μαζί με μόνιμη διαδικασία επικαιροποίησης.

Η τρίτη είναι το οργανωμένο εθνικό δίκτυο μοριακής διάγνωσης, με κοινούς κανόνες ποιότητας και χρόνους απόδοσης αποτελεσμάτων.

Η ΕΟΠΕ δηλώνει έτοιμη να συμβάλει επιστημονικά και θεσμικά στην υλοποίηση. Από την Πολιτεία ζητεί δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα και την αναγκαία χρηματοδότηση.

Το χρονοδιάγραμμα θα κριθεί στην καθημερινότητα του ασθενούς

Η υπογραφή της απόφασης αποζημίωσης αποτελεί κρίσιμο ορόσημο. Η πραγματική εφαρμογή θα φανεί στη διαδρομή από το αίτημα του ογκολόγου μέχρι την παραλαβή ενός αξιόπιστου αποτελέσματος και τη λήψη της θεραπευτικής απόφασης.

Για τον κ. Καπετανάκη, το όφελος θα γίνει αισθητό όταν οι εξετάσεις θα πραγματοποιούνται εγκαίρως και χωρίς επιβάρυνση. Για τον κ. Σαλούστρο, η ίδια αρχή αποτυπώνεται σε ένα σαφές κριτήριο, τονίζοντας πως «Η Ιατρική Ακριβείας δεν μπορεί να αποτελεί προνόμιο όσων έχουν την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν για τον μοριακό τους έλεγχο. Πρέπει να αποτελεί δικαίωμα κάθε ασθενούς που τον χρειάζεται».

Και, όπως καταλήγει, το μέτρο επιτυχίας δεν είναι πόσες εξετάσεις περιλαμβάνει ένα ΦΕΚ, αλλά πόσοι ασθενείς μπορούν να τις πραγματοποιήσουν έγκαιρα και να λάβουν την κατάλληλη θεραπεία.

Πηγή: healthpharma.gr