Blog

Ο φαρμακοποιός, ως ο πιο προσβάσιμος επαγγελματίας υγείας, όλες τις ώρες της ημέρας, χωρίς να απαιτείται ραντεβού, καλείται να υποστηρίξει ασθενείς, όπως οι καρκινοπαθείς, οι οποίοι συχνά αντιμετωπίζουν σύνθετες θεραπευτικές απαιτήσεις και ανεπιθύμητες ενέργειες και έχουν ανάγκη ψυχολογικής υποστήριξης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του δεν περιορίζεται μόνο στη διάθεση των φαρμάκων, αλλά εξελίσσεται σε ολοκληρωμένο πυλώνα φροντίδας.

Η πρόοδος της ιατρικής, η μετατόπιση μεγάλου μέρους της φροντίδας από το νοσοκομείο στο σπίτι και η ανάγκη για συνεχή υποστήριξη καθιστούν το φαρμακείο έναν από τους πιο κρίσιμους σταθμούς στην καθημερινότητα των ογκολογικών ασθενών.

Νέα πραγματικότητα: Παραλαβή ΦΥΚ από το φαρμακείο
Μια πρόσφατη εξέλιξη που διευκολύνει την πρόσβαση των ασθενών και ενδυναμώνει τη σχέση ασθενούς-φαρμακοποιού είναι η δυνατότητα παραλαβής φαρμάκων υψηλού κόστους (ΦΥΚ) από το φαρμακείο της κοινότητας. Μία από τις πρώτες κατηγορίες φαρμάκων που διατίθενται από τα φαρμακεία είναι τα αντικαρκινικά. Οι ασθενείς δεν χρειάζεται πλέον να μετακινούνται για την παραλαβή των φαρμάκων τους σε νοσοκομεία και φαρμακεία ΕΟΠΥΥ, υπομένοντας, σε κάποιες περιπτώσεις, πολύωρη αναμονή. Ακόμα πιο σημαντικός είναι ο ενεργός ρόλος του φαρμακοποιού στη διαχείριση της θεραπείας, συμβάλλοντας στη βελτίωση της συμμόρφωσης των ασθενών, στον εντοπισμό των ανεπιθύμητων ενεργειών και στην ασφαλή λήψη των φαρμάκων, χωρίς φυσικά να υποκαθιστά τον θεράποντα ιατρό.

Οι συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες
Οι ογκολογικές θεραπείες συνοδεύονται συχνά από ανεπιθύμητες ενέργειες που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής. Η χημειοθεραπεία, η ανοσοθεραπεία και η ορμονοθεραπεία μπορεί να προκαλέσουν κόπωση, ναυτία, διάρροια, στοματίτιδα, δερματικές αντιδράσεις, φωτοευαισθησία, αλωπεκία, μυϊκή ατονία και πολλά άλλα. Λόγω της άμεσης πρόσβασης στους ασθενείς, ο φαρμακοποιός δύναται να προσφέρει άμεσες και πρακτικές λύσεις διαχείρισης αυτών των συμπτωμάτων, εξατομικευμένες στις ανάγκες τους, με σκοπό την ανακούφιση των συμπτωμάτων και τη βελτίωση της καθημερινότητας.

Συμπληρώματα διατροφής: Στοχευμένες λύσεις συχνών προβλημάτων
Ένα από τα πιο χρήσιμα εργαλεία αντιμετώπισης ανεπιθύμητων ενεργειών στους ογκολογικούς ασθενείς είναι τα συμπληρώματα διατροφής.

Η δυσκοιλιότητα και, συνηθέστερα, η διάρροια αποτελούν συχνές παρενέργειες του γαστρεντερικού συστήματος. Προβιοτικά υψηλής ποιότητας και ηλεκτρολύτες μπορούν να βοηθήσουν στην ενίσχυση του εντερικού μικροβιώματος και στην αποφυγή της αφυδάτωσης, αντίστοιχα. Πιο συγκεκριμένα, στελέχη όπως Lactobacillus rhamnosus, Saccharomyces boulardii και Bifidobacterium lactis έχουν μελετηθεί για την αντιμετώπιση της διάρροιας που σχετίζεται με φάρμακα χημειοθεραπείας.

Για την αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας χρησιμοποιούνται φαρμακευτικά σκευάσματα, όπως τα ωσμωτικά καθαρτικά, τα διεγερτικά της εντερικής κινητικότητας και τα αυξητικά όγκου κοπράνων. Επίσης, σκευάσματα που περιέχουν τζίντζερ δρουν ανακουφιστικά στη ναυτία, εφόσον μπορούν να συνδυαστούν με το θεραπευτικό σχήμα.

Για την αντιμετώπιση της κόπωσης και της ατονίας χρησιμοποιούνται συμπληρώματα που περιέχουν βιταμίνη Β12 ή σύμπλεγμα βιταμινών Β. Το μαγνήσιο, σε μορφές όπως το κιτρικό ή το γλυκινικό, για καλύτερη απορρόφηση, αποτελεί εξαιρετική επιλογή για την υποστήριξη της μυϊκής λειτουργίας. Σκευάσματα υψηλής θερμιδικής αξίας, με αυξημένο περιεχόμενο πρωτεΐνης, βοηθούν στην αντιμετώπιση της δυσθρεψίας και της μυϊκής απώλειας.

Ωστόσο, η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής απαιτεί προσοχή. Η προμήθεια αυτών των σκευασμάτων από τον χώρο του φαρμακείου δίνει τη δυνατότητα στον φαρμακοποιό, που γνωρίζει το ιστορικό του ασθενούς, να αξιολογεί και να προλαμβάνει την εμφάνιση πιθανών αλληλεπιδράσεων. Γενικό κανόνα αποτελεί η αποφυγή των συμπληρωμάτων με ανοσοδιεγερτική δράση σε ασθενείς που λαμβάνουν ανοσοθεραπεία. Επίσης, προτείνεται ο περιορισμός της λήψης συμπληρωμάτων διατροφής κατά τη διάρκεια του κύκλου της χημειοθεραπείας. Ηλεκτρονικά διαθέσιμες βάσεις δεδομένων μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την άντληση πληροφοριών σχετικά με την αποτελεσματικότητα, την ασφάλεια και τις πιθανές αλληλεπιδράσεις πολλών συμπληρωμάτων διατροφής. Είναι επίσης σημαντικό η απόφαση λήψης κάποιου συμπληρώματος διατροφής να κοινοποιείται στον θεράποντα ιατρό.

Δερμοκαλλυντικά για τη φροντίδα ογκολογικών ασθενών
Οι θεραπείες στις οποίες υποβάλλονται οι ογκολογικοί ασθενείς συχνά επηρεάζουν το δέρμα, τα μαλλιά και τη στοματική κοιλότητα. Ήπια καθαριστικά χωρίς άρωμα, με pH κοντά στο φυσιολογικό, ενυδατικές κρέμες για ξηροδερμία που περιέχουν ceramides, urea και πανθενόλη, εξειδικευμένα προϊόντα για δερματίτιδες και, φυσικά, η καθημερινή χρήση αντιηλιακού με δείκτη προστασίας SPF 50+ για την αντιμετώπιση της φωτοευαισθησίας μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Η φροντίδα του τριχωτού της κεφαλής αποτελεί επίσης σημαντικό πεδίο παρέμβασης. Προτείνετε απαλές φόρμουλες περιποίησης χωρίς SLS/SLES, προϊόντα με πανθενόλη και προϊόντα που ενισχύουν την ανάπτυξη των μαλλιών μετά το πέρας της θεραπείας.

Εξαιρετικά ενοχλητική και συχνή παρενέργεια είναι η στοματίτιδα. Τα ταχέως πολλαπλασιαζόμενα κύτταρα της στοματικής κοιλότητας γίνονται στόχος των φαρμάκων, προκαλώντας συμπτώματα όπως αιμορραγία των ούλων, ερυθρότητα, πόνο και εμφάνιση στοματικών εξελκώσεων. Για την αντιμετώπισή της, προτιμήστε στοματικά διαλύματα χωρίς αλκοόλ που περιέχουν υπεροξείδιο του υδρογόνου ή χλωρεξιδίνη, gel και οδοντόκρεμα ξηροστομίας, καθώς και τη χρήση πολύ μαλακής οδοντόβουρτσας, η οποία ανανεώνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Υπηρεσίες πρόληψης καρκίνων στο φαρμακείο
Πέρα από τη διαχείριση των ανεπιθύμητων ενεργειών των φαρμάκων, το φαρμακείο μπορεί να συμβάλει αποτελεσματικά στην πρόληψη πολλών μορφών καρκίνου. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι, αφενός, η διάθεση των δωρεάν τεστ ανίχνευσης καρκίνου του παχέος εντέρου, μια σημαντική δημόσια δράση που βασίζεται αποκλειστικά στη λειτουργία του φαρμακείου και ενισχύει την έγκαιρη διάγνωση, και, αφετέρου, ο εμβολιασμός των παιδιών για τον HPV. Σε γενικές γραμμές, ο φαρμακοποιός μπορεί να ενημερώσει και να παρακινήσει τους πολίτες να συμμετέχουν σε τέτοιες ενέργειες, ενισχύοντας τον ρόλο του φαρμακείου ως κέντρου πρόληψης και πρωτοβάθμιας περίθαλψης.

Αποτελεσματική επικοινωνία και ψυχολογική υποστήριξη
Κατά τη διαχείριση του ογκολογικού ασθενούς στο φαρμακείο, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη η ανθρώπινη διάσταση. Προσεγγίστε τους ασθενείς με ενσυναίσθηση, φροντίζοντας να μπείτε στη θέση τους και να αντιληφθείτε τη δική τους οπτική γωνία. Διασφαλίστε τη διακριτικότητα, συζητώντας μαζί τους σε χώρο του φαρμακείου που εξασφαλίζει ιδιωτικότητα. Η επικοινωνία πρέπει να είναι ειλικρινής και υποστηρικτική, αποφεύγοντας τους πολύπλοκους και τεχνικούς όρους.

Συμπερασματικά, στη φροντίδα του ογκολογικού ασθενούς ο φαρμακοποιός αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς. Σε περίοδο αβεβαιότητας, μπορεί να προσφέρει ουσιαστική ψυχολογική υποστήριξη μέσω μιας προσεκτικής και ανθρώπινης προσέγγισης.

Από τον ΝΙΚΟΛΑΟ ΜΑΝΕΤΑ,Φαρμακοποιό, MSc, International Health Management

Πηγή: pharmamanage.gr