Blog

Νέα μελέτη διερευνά τη σχέση μεταξύ της λήψης συνδυασμένων αντισυλληπτικών χαπιών και της διατροφικής συμπεριφοράς, καταγράφοντας αυξημένη τάση για συναισθηματική υπερφαγία κατά τις ημέρες έκθεσης στις ορμόνες.

Τα από του στόματος ορμονικά αντισυλληπτικά χρησιμοποιούνται ευρέως, ωστόσο η επίδρασή τους σε ορισμένες πτυχές της συμπεριφοράς και της ψυχικής υγείας εξακολουθεί να αποτελεί πεδίο επιστημονικής έρευνας.

Ένα από τα ζητήματα που εξετάζονται είναι κατά πόσο οι εξωγενείς ορμόνες μπορούν να επηρεάσουν την πρόσληψη τροφής, τις λιγούρες και την τάση κατανάλωσης φαγητού ως αντίδραση σε αρνητικά συναισθήματα.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open αξιολόγησε τη διατροφική συμπεριφορά γυναικών που λάμβαναν μονοφασικά συνδυασμένα αντισυλληπτικά χάπια, τα οποία περιέχουν οιστρογόνο και προγεσταγόνο σε σταθερή δόση κατά τις ημέρες λήψης των ενεργών δισκίων.

Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Στη μελέτη συμμετείχαν 422 γυναίκες που χρησιμοποιούσαν ήδη συνδυασμένα αντισυλληπτικά χάπια. Οι συμμετέχουσες κατέγραφαν καθημερινά τις διατροφικές τους συνήθειες επί 49 συνεχόμενες ημέρες, καλύπτοντας δύο κύκλους λήψης.

Το συνήθες σχήμα περιλαμβάνει περίπου τρεις εβδομάδες ενεργών δισκίων, τα οποία περιέχουν ορμόνες, και μία εβδομάδα ανενεργών δισκίων ή διακοπής, κατά την οποία δεν υπάρχει αντίστοιχη ορμονική έκθεση.

Ο σχεδιασμός επέτρεψε τη σύγκριση της συμπεριφοράς κάθε γυναίκας μεταξύ των ημερών λήψης ενεργών και ανενεργών χαπιών. Με αυτόν τον τρόπο περιορίστηκε η επίδραση σταθερών ατομικών παραγόντων, όπως η ηλικία, η γενετική προδιάθεση και οι καθημερινές συνήθειες.

Αυξημένη συναισθηματική υπερφαγία κατά τη λήψη ενεργών δισκίων
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στη συναισθηματική υπερφαγία, δηλαδή στην αυξημένη κατανάλωση τροφής ως αντίδραση σε άγχος, θλίψη ή άλλα αρνητικά συναισθήματα.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι σχετικές βαθμολογίες ήταν υψηλότερες κατά τις ημέρες λήψης των ενεργών ορμονικών δισκίων σε σύγκριση με τις ημέρες λήψης των ανενεργών δισκίων.

Το ίδιο μοτίβο παρατηρήθηκε και στον δεύτερο κύκλο παρακολούθησης, ενισχύοντας την ένδειξη ότι η διαφορά σχετιζόταν με την περίοδο ορμονικής έκθεσης. Αντίστοιχη τάση καταγράφηκε και σε μικρότερη υποομάδα 51 γυναικών με διαγνωσμένη διαταραχή υπερφαγίας.

Η συσχέτιση παρέμεινε ακόμη και μετά τη στατιστική συνεκτίμηση της αρνητικής διάθεσης. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η παρατηρούμενη μεταβολή δεν εξηγείται αποκλειστικά από πιθανές αλλαγές στην ψυχολογική κατάσταση των συμμετεχουσών.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση και δεν σημαίνουν ότι τα αντισυλληπτικά χάπια προκαλούν υπερφαγία.

Πιθανοί βιολογικοί μηχανισμοί
Οι ορμόνες των ωοθηκών μπορούν να επηρεάζουν νευρωνικά κυκλώματα που σχετίζονται με την ανταμοιβή, τις λιγούρες και την πρόσληψη τροφής.

Ειδικότερα, τα συστήματα ντοπαμίνης και ενδογενών οπιοειδών συμμετέχουν στην αντίληψη της ανταμοιβής και στην έλξη προς τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη ή λιπαρά. Η μεταβολή της ορμονικής δραστηριότητας ενδέχεται επομένως να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται σε ερεθίσματα που σχετίζονται με το φαγητό.

Προηγούμενες μελέτες για τον φυσικό εμμηνορροϊκό κύκλο έχουν επίσης καταγράψει αύξηση των υπερφαγικών επεισοδίων μετά την ωορρηξία, όταν τα επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης είναι αυξημένα.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το ορμονικό περιβάλλον κατά τη λήψη ενεργών συνδυασμένων αντισυλληπτικών μπορεί να παρουσιάζει ορισμένες αναλογίες με τη συγκεκριμένη φάση του κύκλου. Η παρατήρηση αυτή αποτελεί μία πιθανή ερμηνεία των αποτελεσμάτων, χωρίς να συνιστά οριστική απόδειξη του μηχανισμού.

Σημαντικές ατομικές διαφορές
Η μέση αύξηση της συναισθηματικής υπερφαγίας σε επίπεδο ομάδας δεν συνεπάγεται ότι όλες οι γυναίκες που λαμβάνουν συνδυασμένα αντισυλληπτικά θα εμφανίσουν αντίστοιχα συμπτώματα.

Η ανταπόκριση στις ορμονικές μεταβολές διαφέρει σημαντικά μεταξύ των γυναικών. Ορισμένες μπορεί να εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαισθησία, ενώ άλλες να μην παρατηρούν καμία αλλαγή στην όρεξη ή στη διατροφική τους συμπεριφορά.

Στη συγκεκριμένη μελέτη, η ενασχόληση με το βάρος, τη δίαιτα και την εικόνα σώματος δεν παρουσίασε σημαντική μεταβολή. Το εύρημα υποδηλώνει ότι η παρατηρούμενη συσχέτιση αφορούσε κυρίως τη συναισθηματική κατανάλωση τροφής και όχι μία γενικευμένη επιδείνωση της εικόνας σώματος.

Η πιθανή χρησιμότητα της αυτοπαρακολούθησης
Κατά τον δεύτερο κύκλο της μελέτης καταγράφηκε συνολική μείωση της συναισθηματικής υπερφαγίας. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι η καθημερινή καταγραφή των γευμάτων και των σχετικών συναισθημάτων ενίσχυσε την επίγνωση της διατροφικής συμπεριφοράς.

Η αυτοπαρακολούθηση μπορεί να αποτελέσει ένα απλό και χαμηλού κόστους εργαλείο για γυναίκες που αναφέρουν μεταβολές στην όρεξη, στις λιγούρες ή στην κατανάλωση τροφής κατά τη διάρκεια του κύκλου λήψης των αντισυλληπτικών.

Η καταγραφή μπορεί να περιλαμβάνει:

την ημέρα λήψης του χαπιού,
το είδος του δισκίου, ενεργό ή ανενεργό,
τα γεύματα και τα επεισόδια υπερκατανάλωσης,
το επίπεδο πείνας,
τη διάθεση και τα πιθανά συναισθηματικά ερεθίσματα.
Ο ρόλος του φαρμακοποιού
Ο φαρμακοποιός βρίσκεται συχνά στην πρώτη γραμμή επικοινωνίας με τις γυναίκες που χρησιμοποιούν ορμονική αντισύλληψη και μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη αναγνώριση ανεπιθύμητων ή ενοχλητικών αλλαγών.

Κατά τη συμβουλευτική διαδικασία είναι χρήσιμο να διευκρινίζεται ότι:

τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν συσχέτιση και όχι αποδεδειγμένη αιτιότητα,
οι αντιδράσεις διαφέρουν σημαντικά από γυναίκα σε γυναίκα,
η εμφάνιση αυξημένης όρεξης ή συναισθηματικής υπερφαγίας δεν αποτελεί λόγο αυθαίρετης διακοπής της αντισύλληψης,
η αλλαγή ή η διακοπή του σκευάσματος πρέπει να γίνεται μετά από αξιολόγηση από γυναικολόγο ή άλλο θεράποντα επαγγελματία υγείας.
Σε περίπτωση επίμονων υπερφαγικών επεισοδίων, έντονης δυσφορίας, απώλειας ελέγχου κατά την κατανάλωση τροφής ή σημαντικής μεταβολής του σωματικού βάρους, συνιστάται παραπομπή για ιατρική και, όπου απαιτείται, ψυχολογική ή διατροφική αξιολόγηση.

Η νέα μελέτη καταγράφει πιθανή σύνδεση μεταξύ της λήψης ενεργών συνδυασμένων αντισυλληπτικών χαπιών και της αυξημένης συναισθηματικής υπερφαγίας σε ορισμένες γυναίκες.

Τα ευρήματα δεν τεκμηριώνουν ότι τα αντισυλληπτικά προκαλούν διαταραχές πρόσληψης τροφής, αλλά υπογραμμίζουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα και για πιο εξατομικευμένη παρακολούθηση των γυναικών που αναφέρουν αλλαγές στη διατροφική τους συμπεριφορά.

Για τον φαρμακοποιό, το βασικό μήνυμα είναι η προσεκτική ακρόαση των συμπτωμάτων, η παροχή ισορροπημένης ενημέρωσης και η αποφυγή συστάσεων για διακοπή ή αλλαγή της αντισύλληψης χωρίς προηγούμενη ιατρική αξιολόγηση.

Πηγή: pharmamanage.gr