Blog

Η πρόσβαση των Ευρωπαίων ασθενών σε νέα φάρμακα επιδεινώνεται, προειδοποιεί η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Φαρμακευτικών Βιομηχανιών και Ενώσεων (EFPIA), παρουσιάζοντας νέα στοιχεία που επαναφέρουν στο προσκήνιο τη σύγκρουση ανάμεσα στην καινοτομία, τις τιμές, τις δημόσιες δαπάνες και τις επενδύσεις στη φαρμακευτική έρευνα.

Σύμφωνα με την EFPIA, φάρμακα που λαμβάνουν ευρωπαϊκή έγκριση χρειάζονται πλέον κατά μέσο όρο 597 ημέρες για να γίνουν διαθέσιμα στους ασθενείς, έναντι 504 ημερών το 2019. Η αύξηση αυτή αποτυπώνει, κατά τη φαρμακοβιομηχανία, ένα ολοένα πιο δύσκολο περιβάλλον πρόσβασης, στο οποίο οι διαπραγματεύσεις τιμών και αποζημίωσης καθυστερούν την πραγματική διάθεση καινοτόμων θεραπειών.

Η παρέμβαση της EFPIA έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες πιέζουν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν τη φαρμακευτική καινοτομία όχι ως βραχυπρόθεσμο δημοσιονομικό κόστος, αλλά ως επένδυση με ευρύτερη απόδοση για την υγεία, την οικονομία και την παραγωγικότητα.

Κάθε ευρώ σε νέα φάρμακα «επιστρέφει» 5,67 ευρώ

Η EFPIA παρουσίασε μελέτη που ανέθεσε στο WifOR Institute της Γερμανίας και στον οικονομολόγο του Columbia University, Frank Lichtenberg. Σύμφωνα με τα ευρήματα, κάθε 1 ευρώ που δαπανάται σε νέα φάρμακα παράγει 5,67 ευρώ σε οφέλη.

Τα οφέλη αυτά περιλαμβάνουν χαμηλότερο κόστος νοσηλειών, αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων, μείωση των ετών ζωής που χάνονται πρόωρα και περιορισμό της άτυπης φροντίδας, δηλαδή της φροντίδας που συχνά παρέχουν οικογένειες και συγγενείς σε ασθενείς.

Η μελέτη εξέτασε φάρμακα για τον καρκίνο, τον διαβήτη και τα αναπνευστικά νοσήματα σε 29 ευρωπαϊκές χώρες, την περίοδο 2014–2022. Τα αποτελέσματα, σύμφωνα με την EFPIA, δείχνουν ότι οι καινοτόμες θεραπείες δεν προσφέρουν μόνο κλινικό όφελος, αλλά και μετρήσιμη κοινωνική και οικονομική απόδοση.

Λιγότερα χαμένα έτη ζωής και λιγότερες ημέρες νοσηλείας

Η ανάλυση εκτιμά ότι τα νεότερα φάρμακα συνδέθηκαν με 1,83 εκατομμύρια λιγότερα έτη ζωής που χάθηκαν πριν από την ηλικία των 85 ετών. Παράλληλα, συσχετίστηκαν με 20,9 εκατομμύρια λιγότερες ημέρες νοσηλείας.

Η EFPIA μεταφράζει αυτό το μέγεθος σε ισοδύναμο άνω των 57.000 νοσοκομειακών κλινών που θα μπορούσαν να «απελευθερωθούν» για έναν ολόκληρο χρόνο. Το εύρημα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας, τα οποία αντιμετωπίζουν πίεση από τη γήρανση του πληθυσμού, τις χρόνιες νόσους, τις ελλείψεις προσωπικού και τα αυξημένα κόστη λειτουργίας.

Σύμφωνα με τη μελέτη, τα νεότερα φάρμακα συνδέθηκαν επίσης με 38 δισ. ευρώ σε κέρδη παραγωγικότητας, 19 δισ. ευρώ σε εξοικονομήσεις που αφορούν δραστηριότητες όπως η άτυπη φροντίδα και 9 δισ. ευρώ σε εξοικονόμηση κόστους νοσηλείας.

Η Ευρώπη χάνει έδαφος στις φαρμακευτικές επενδύσεις

Η EFPIA υποστηρίζει ότι η Ευρώπη έχει χάσει σχεδόν το ένα τέταρτο του μεριδίου της στις παγκόσμιες επενδύσεις φαρμακευτικής έρευνας και ανάπτυξης τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Το στοιχείο αυτό τροφοδοτεί την ανησυχία της βιομηχανίας ότι η περιοχή σταδιακά γίνεται λιγότερο ελκυστική για κλινικές μελέτες, παραγωγικές εγκαταστάσεις και λανσαρίσματα νέων φαρμάκων.

Οι φαρμακευτικές εταιρείες προειδοποιούν ότι οι αυστηρότεροι έλεγχοι τιμών και οι παρατεταμένες διαδικασίες αποζημίωσης μπορεί να οδηγήσουν σε καθυστερήσεις πρόσβασης ή ακόμη και σε αναβολή λανσαρισμάτων σε ορισμένες αγορές.

Το επιχείρημα της EFPIA είναι ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να αντιμετωπίζει τα νέα φάρμακα αποκλειστικά ως δαπάνη, χωρίς να υπολογίζει το όφελος που προκύπτει όταν οι ασθενείς ζουν περισσότερο, νοσηλεύονται λιγότερο, επιστρέφουν στην εργασία τους και χρειάζονται λιγότερη υποστήριξη από οικογένειες και δημόσιες δομές.

Η πίεση των τιμών και ο παράγοντας ΗΠΑ

Η συζήτηση για την πρόσβαση στα νέα φάρμακα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη λόγω των εξελίξεων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η πολιτική του Προέδρου Donald Trump για αντιστοίχιση τιμών, με στόχο τη μείωση του κόστους για τους Αμερικανούς ασθενείς, έχει προκαλέσει ανησυχία στις φαρμακευτικές εταιρείες.

Ο λόγος είναι ότι οι χαμηλότερες ευρωπαϊκές τιμές μπορεί να επηρεάσουν τα έσοδα στις ΗΠΑ, εφόσον χρησιμοποιηθούν ως σημείο αναφοράς για την αμερικανική αγορά. Έτσι, ορισμένες εταιρείες εξετάζουν πλέον πιο προσεκτικά τον χρόνο και τον τρόπο λανσαρίσματος νέων φαρμάκων στην Ευρώπη.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί έναν νέο φαύλο κύκλο. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν χαμηλότερες τιμές για να προστατεύσουν τους προϋπολογισμούς υγείας. Οι φαρμακευτικές εταιρείες, από την άλλη πλευρά, προειδοποιούν ότι οι χαμηλές τιμές μπορεί να μειώσουν την ελκυστικότητα της Ευρώπης και να επιβραδύνουν την πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες.

Η πρόσβαση δεν τελειώνει με την έγκριση

Ένα από τα βασικά μηνύματα της EFPIA είναι ότι η ρυθμιστική έγκριση ενός φαρμάκου δεν σημαίνει αυτόματα πρόσβαση για τον ασθενή. Μετά την ευρωπαϊκή έγκριση, κάθε χώρα ακολουθεί ξεχωριστές διαδικασίες αξιολόγησης, τιμολόγησης, διαπραγμάτευσης και αποζημίωσης.

Αυτές οι διαδικασίες μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Έτσι, ένας ασθενής σε μία ευρωπαϊκή αγορά μπορεί να έχει πρόσβαση σε ένα νέο φάρμακο πολύ νωρίτερα από έναν ασθενή σε άλλη χώρα, παρότι το προϊόν έχει λάβει την ίδια ευρωπαϊκή έγκριση.

Η μέση καθυστέρηση των 597 ημερών δείχνει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την επιστημονική ανακάλυψη ή την έγκριση από τις ρυθμιστικές αρχές. Αφορά κυρίως το πώς τα συστήματα υγείας αποτιμούν, χρηματοδοτούν και εντάσσουν τις νέες θεραπείες στην καθημερινή κλινική πράξη.

Η φαρμακοβιομηχανία ζητά αλλαγή οπτικής

Η EFPIA καλεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αλλάξουν οπτική απέναντι στις δαπάνες για καινοτόμα φάρμακα. Αντί να τις αντιμετωπίζουν ως άμεσο κόστος που πρέπει να περιοριστεί, ζητά να αξιολογούν τη συνολική απόδοση για την κοινωνία.

Η θέση αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε θεραπευτικά πεδία όπως ο καρκίνος, ο διαβήτης και τα αναπνευστικά νοσήματα, όπου η έγκαιρη πρόσβαση σε αποτελεσματικές θεραπείες μπορεί να επηρεάσει την επιβίωση, την ποιότητα ζωής, την ανάγκη νοσηλείας και την ικανότητα του ασθενούς να παραμείνει ενεργός στην εργασία και στην κοινωνία.

Ωστόσο, το αίτημα της βιομηχανίας έρχεται αντιμέτωπο με τις πραγματικές δημοσιονομικές πιέσεις των εθνικών συστημάτων υγείας. Οι κυβερνήσεις καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην πρόσβαση στην καινοτομία και στη βιωσιμότητα της φαρμακευτικής δαπάνης.

Το κρίσιμο ερώτημα για την Ευρώπη

Η αντιπαράθεση γύρω από τις τιμές των φαρμάκων δεν είναι νέα. Αυτό που αλλάζει είναι το γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον. Η Ευρώπη θέλει να παραμείνει κέντρο επιστήμης, παραγωγής και κλινικής έρευνας, αλλά ταυτόχρονα πιέζει έντονα τις τιμές και επιβραδύνει την αποζημίωση.

Η EFPIA προειδοποιεί ότι αυτή η διπλή στρατηγική έχει κόστος. Εάν η Ευρώπη δεν επιταχύνει την πρόσβαση και δεν δημιουργήσει πιο προβλέψιμο περιβάλλον για την καινοτομία, κινδυνεύει να βλέπει περισσότερες θεραπείες να φτάνουν αργότερα στους ασθενείς της.

Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι μόνο πόσο κοστίζουν τα νέα φάρμακα. Είναι πόσο κοστίζει στην κοινωνία η καθυστέρηση πρόσβασης σε θεραπείες που μπορούν να μειώσουν νοσηλείες, απώλεια παραγωγικότητας και πρόωρους θανάτους.

Πηγή: healthpharma.gr