Blog

Η εμβληματική αυτή εκδήλωση, αφιερωμένη στον κομβικό ρόλο των ασθενών στο HTA, πραγματοποιήθηκε στις 11 Μαΐου 2026, υπό την αιγίδα και στην ιστορική αίθουσα της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ). Κατά τη διάρκεια των εργασιών, αναδείχθηκε με σαφήνεια ότι η εμπλοκή των ληπτών υπηρεσιών υγείας στις διαδικασίες αξιολόγησης δεν αποτελεί απλώς μια τυπική υποχρέωση, αλλά επιστημονική αναγκαιότητα, θεσμική δέσμευση και ζήτημα δημοκρατικής ουσίας.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης παρουσιάστηκε ο νέος, καινοτόμος «Οδηγός HTA για Ασθενείς» της Ένωσης. Παράλληλα, η συζήτηση έφερε στο φως τα πραγματικά διδάγματα του πρόσφατου εθνικού πιλοτικού προγράμματος HTA, αποτυπώνοντας τις προκλήσεις και τις προοπτικές της επόμενης ημέρας, υπό το πρίσμα του νέου νόμου 5302/2026 για το Ταμείο Καινοτομίας, ο οποίος ψηφίστηκε λίγες ημέρες αργότερα.

Οι συμμετέχοντες —στους οποίους περιλαμβάνονταν υψηλόβαθμοι εκπρόσωποι της Πολιτείας, διακεκριμένοι ακαδημαϊκοί, θεσμικοί φορείς, στελέχη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.), εκπρόσωποι της φαρμακευτικής βιομηχανίας και ηγέτες οργανώσεων ασθενών— συνέκλιναν σε μια θεμελιώδη παραδοχή: η βιωματική εμπειρία του ανθρώπου που ζει με μια νόσο αποτελεί μια διακριτή, αυτόνομη μορφή γνώσης. Η γνώση αυτή είναι αδύνατο να αναπαραχθεί από οποιαδήποτε κλινική μελέτη και, ως εκ τούτου, οφείλει να εισέρχεται επίσημα, συστηματικά και θεσμοθετημένα στα κέντρα λήψης αποφάσεων.

Μια νέα πρωτοβουλία διαλόγου πολιτικής υγείας

Οι «Ομόκεντροι Κύκλοι» αποτελούν μια φρέσκια και φιλόδοξη πρωτοβουλία της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, σχεδιασμένη να λειτουργήσει ως ένας σταθερός, δομημένος χώρος τεκμηριωμένου διαλόγου γύρω από τις μεγάλες προκλήσεις της πολιτικής υγείας στη χώρα μας. Μέσα από στοχευμένες συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης, η πρωτοβουλία επιδιώκει να εκλαϊκεύσει και να ενισχύσει την κατανόηση σύνθετων μεταρρυθμίσεων, να καλλιεργήσει μια ευρύτερη κουλτούρα συνεργασίας μεταξύ των εταίρων και να ενδυναμώσει τη θεσμική συμμετοχή των ασθενών στη διαμόρφωση του υγειονομικού χάρτη.

Η φιλοξενία της εναρκτήριας εκδήλωσης από την Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ —την αρχαιότερη στη χώρα, η οποία κατατάσσεται σταθερά στα 100 κορυφαία πανεπιστημιακά ιδρύματα παγκοσμίως— σηματοδοτεί την έναρξη μιας πολυεπίπεδης και γόνιμης συνεργασίας με την Ένωση Ασθενών Ελλάδας. Η σύμπραξη αυτή θα εστιάσει στους τομείς της εκπαίδευσης, της επιστημονικής τεκμηρίωσης και της ενίσχυσης της εγγραμματοσύνης υγείας των πολιτών.

Ο Καθηγητής Νικόλαος Αρκαδόπουλος, Πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, χαιρέτισε την εκδήλωση περιγράφοντας το HTA ως ένα ουσιαστικό και αναντικατάστατο εργαλείο που συνδέει την ιατρική καινοτομία με τις πραγματικές, καθημερινές ανάγκες των ασθενών. Χαρακτήρισε την πρωτοβουλία της Ένωσης ως μια σπουδαία συμβολή στην ενίσχυση ενός ανοικτού διαλόγου, ο οποίος αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο που πρέπει να έχουν οι ασθενείς στη λήψη αποφάσεων.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η Πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, Μέμη Τσεκούρα, έδωσε το ιδεολογικό και πρακτικό στίγμα της διοργάνωσης, υπογραμμίζοντας με έμφαση πως η ουσιαστική συμμετοχή των ασθενών, πέρα από ζήτημα διαφάνειας, δημοκρατικής λογοδοσίας ή κοινωνικής δικαιοσύνης, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ίδιας της επιστημονικής εγκυρότητας μιας αξιολόγησης. Η ίδια κατέστησε σαφές ότι καμία απόφαση που αφορά τη ζωή και την καθημερινότητα των ασθενών δεν μπορεί πλέον να λαμβάνεται ερήμην τους, χωρίς τη δική τους ισχυρή φωνή.

Οδηγός HTA για Ασθενείς: Γνώση, τεκμηρίωση και ενδυνάμωση

Το μεγάλο «όπλο» των ασθενών σε αυτή τη νέα φάση είναι η γνώση, η οποία μετουσιώνεται στον «Οδηγό HTA για Ασθενείς». Το εγχειρίδιο παρουσιάστηκε αναλυτικά από τη Βασιλική-Ραφαέλα Βακουφτσή, Βʹ Αντιπρόεδρο της ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ., η οποία το περιέγραψε ως ένα πολύτιμο εργαλείο που εξοπλίζει τους ασθενείς ώστε να συμμετέχουν με βαθιά γνώση, αυτοπεποίθηση και ουσιαστικό, συγκροτημένο λόγο στις αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα το προσδόκιμο και την ποιότητα της ζωής τους.

Πρόκειται για έναν σύγχρονο οδηγό ενημέρωσης και ενδυνάμωσης, ο οποίος επεξηγεί με απλό, κατανοητό αλλά επιστημονικά αυστηρό τρόπο την έννοια και τη χρησιμότητα της Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας. Αναλύει τα βασικά στάδια της διαδικασίας, αποσαφηνίζει τον κρίσιμο ρόλο του πλαισίου PICO (Population, Intervention, Comparator, Outcome), επεξηγεί πώς αξιοποιούνται τα δεδομένα πραγματικού κόσμου (Real-World Evidence) και υποδεικνύει τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να ενσωματωθεί οργανικά η βιωματική εμπειρία των ληπτών υγείας. Παράλληλα, ο οδηγός χαρτογραφεί τις καταιγιστικές ευρωπαϊκές εξελίξεις και καταθέτει συγκεκριμένες, ρεαλιστικές προτάσεις για την αναβάθμιση της συμμετοχής των ασθενών στο εγχώριο σύστημα.

Την υψηλή προστιθέμενη αξία του Οδηγού επιβεβαίωσαν με τις τοποθετήσεις τους κορυφαίοι θεσμικοί παράγοντες. Ο Δρ. Άρης Αγγελής, Γενικός Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας, τον χαρακτήρισε ως ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο, το οποίο αναδεικνύει με υποδειγματικό τρόπο πώς οι ασθενείς μπορούν και πρέπει να έχουν ενεργό ρόλο σε όλα ανεξαιρέτως τα στάδια της αξιολόγησης.

Από την πλευρά της, η Καθηγήτρια Φλώρα Μπακοπούλου, Πρόεδρος της Επιτροπής HTA, τόνισε ότι το κείμενο εστιάζει με τρόπο περιεκτικό και απόλυτα σύγχρονο στα επίκαιρα ζητήματα της υγείας, αποτελώντας έναν ιδανικό οδηγό κατάρτισης που επιτρέπει στους εκπροσώπους των ασθενών να μετέχουν τόσο στις εθνικές όσο και στις ευρωπαϊκές διαδικασίες με αυτοπεποίθηση, επιστημονική επάρκεια και τεκμηριωμένο λόγο.

Τα διδάγματα του εθνικού πιλότου: Αξία και επιχειρησιακά κενά

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον και έντονο προβληματισμό προκάλεσε η δημόσια συζήτηση γύρω από τα συμπεράσματα και τα διδάγματα του εθνικού πιλοτικού προγράμματος HTA, το οποίο υλοποιήθηκε με τη στενή συνεργασία κλινικών εμπειρογνωμόνων και εκπροσώπων των ασθενών. Η εμπειρία του πιλότου κατέδειξε ότι η επιτυχία και η βιωσιμότητα του νέου συστήματος εξαρτώνται άμεσα από τη δημιουργία συγκεκριμένων, σταθερών επιχειρησιακών προϋποθέσεων.

Συγκεκριμένα, αναδείχθηκε η ανάγκη για σαφή και έγκαιρη διαμόρφωση του PICO, για την εξασφάλιση επαρκούς χρόνου διαβούλευσης μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων μερών, καθώς και για την κατάλληλη στελέχωση των επιτροπών, τη διαρκή εκπαίδευση και την ανάπτυξη ισχυρών ψηφιακών υποδομών που θα επιτρέπουν την αποτελεσματική συλλογή και αξιοποίηση των δεδομένων πραγματικού κόσμου. Η συμμετοχή των ασθενών αποδίδει καρπούς μόνο όταν εντάσσεται σε ένα ξεκάθαρο, λειτουργικό πλαίσιο, με προκαθορισμένους ρόλους, τυποποιημένες διαδικασίες και σαφή προσδοκώμενα αποτελέσματα. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι η οικοδόμηση δομημένων, μόνιμων μηχανισμών υποβολής και αξιοποίησης της εμπειρίας τους.

Το στάδιο του PICO αναδείχθηκε ομόφωνα ως το πλέον κρίσιμο σημείο παρέμβασης. Στη φάση αυτή προσδιορίζονται ο υπό εξέταση πληθυσμός, οι συγκριτικές θεραπευτικές παρεμβάσεις και τα κλινικά ευρήματα που τελικά θα διαμορφώσουν το περιεχόμενο της ίδιας της αξιολόγησης. Ο Αντώνης Μοράρης, Oncology Market Access Lead της AstraZeneca, επεσήμανε με ειλικρίνεια ότι αν δεν υπάρξει ουσιαστικός διάλογος και ανταλλαγή απόψεων κατά τη φάση του καθορισμού του PICO, τα τελικά αποτελέσματα της αξιολόγησης θα παραμένουν μεθοδολογικάτέ μετέωρα και αμφίβολα. Έθεσε μάλιστα το καίριο ερώτημα: «Θέλουμε ένα σύστημα που επιταχύνει την πρόσβαση των πολιτών σε καινοτόμα φάρμακα ή ένα γραφειοκρατικό πλαίσιο που στοχεύει στη μείωσή της;». Η απάντησή του ήταν κατηγορηματική, τονίζοντας ότι η συνδημιουργία, η ευελιξία στην ανάγνωση των κλινικών δεδομένων και η αμοιβαία εμπιστοσύνη αποτελούν τον μοναδικό ασφαλή μονόδρομο.

Τη βιωματική εμπειρία από τη συμμετοχή των ίδιων των ασθενών στο πιλοτικό πρόγραμμα μετέφερε ο Βασίλης Συναγρίδης, Εκπρόσωπος της Ένωσης Ασθενών στον Πιλότο. Όπως ανέφερε, η συμμετοχή τους ανέδειξε τόσο την τεράστια βιωματική αξία της συνεισφοράς τους, όσο και την επιτακτική ανάγκη για συστηματική προετοιμασία, υποστήριξη και, κυρίως, τη θεσμική κατοχύρωση του ρόλου των ασθενών σε κάθε ξεχωριστό στάδιο της διαδικασίας.

Τη διεθνή διάσταση και την ευρωπαϊκή εμπειρία μετέφερε στη συζήτηση η Dr. Tarang Sharma, Technical Officer, Immunization and Vaccine Policy του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO). Η Dr. Sharma υπογράμμισε ότι η ένταξη των ασθενών στο ΗΤΑ δεν αποτελεί απλώς μια τυπική διοικητική ή νομοθετική αλλαγή, αλλά μια βαθιά, ριζική αλλαγή νοοτροπίας και κουλτούρας. Ανέφερε μάλιστα το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου και των Σκανδιναβικών χωρών, όπου οι ασθενείς συμμετέχουν ενεργά και ισότιμα στις εθνικές επιτροπές ΗΤΑ, με αποτέλεσμα οι λαμβανόμενες αποφάσεις να απολαμβάνουν πολύ μεγαλύτερη κοινωνική νομιμοποίηση και να εμπνέουν αυξημένη εμπιστοσύνη στα εθνικά συστήματα υγείας.

Η Στρογγυλή Τράπεζα: Βιωσιμότητα και πρόσβαση στην καινοτομία δεν είναι αντίθετοι στόχοι

Το κεντρικό και πιο ζωντανό κομμάτι της εκδήλωσης αποτέλεσε η Στρογγυλή Τράπεζα με θέμα: «Η φωνή των ασθενών στην αξιολόγηση: Ελληνικές προκλήσεις & Ευρωπαϊκές Πρακτικές», την οποία συντόνισε υποδειγματικά ο Γενικός Γραμματέας της ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ., Νίκος Δέδες. Μέσα από τις τοποθετήσεις των ομιλητών αποκρυσταλλώθηκε η κυρίαρχη τάση της σύγχρονης υγειονομικής πολιτικής: το HTA δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα στεγνό λογιστικό εργαλείο περικοπών, αλλά ως ένας μηχανισμός για την καλύτερη, δικαιότερη και αποτελεσματικότερη στόχευση των δημόσιων πόρων.

Ο Γενικός Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας, Δρ. Άρης Αγγελής, ξεκαθάρισε το τοπίο αναφέροντας ότι στόχος της Πολιτείας δεν είναι η αυτόματη εισαγωγή κάθε νέου προϊόντος που εγκρίνεται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA), αλλά η αυστηρή αξιολόγηση του πρόσθετου κλινικού οφέλους που αυτό κομίζει. «Μόνο με αυτόν τον τρόπο το σύστημα παραμένει οικονομικά βιώσιμο και οι ασθενείς λαμβάνουν τις θεραπείες που πραγματικά αξίζουν και έχουν ανάγκη», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Αγγελής παρουσίασε τον νέο μεθοδολογικό οδηγό, ο οποίος έχει βασιστεί στα διεθνή πρότυπα του αναγνωρισμένου βρετανικού ινστιτούτου NICE και έχει σχεδιαστεί ως ένα δυναμικό, διαρκώς εξελισσόμενο έγγραφο (“live document”). Παράλληλα, προχώρησε σε μια σημαντική είδηση, ανακοινώνοντας ότι η επόμενη νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης θα προβλέπει ρητά τη συμμετοχή εκπροσώπων των ασθενών ως επίσημων εμπειρογνωμόνων στην Επιτροπή Αξιολόγησης. Όπως υπογράμμισε, η ενεργός συμμετοχή των ασθενών αποτελεί βασική, απαρέγκλιτη προϋπόθεση για τη διαμόρφωση ενός πιο αποτελεσματικού, δίκαιου και πραγματικά ασθενοκεντρικού συστήματος υγείας.

Στον πολύπλευρο και πολυεπίπεδο ρόλο των ασθενών στο ΗΤΑ εστίασε η Πρόεδρος της Επιτροπής Αξιολόγησης και Αποζημίωσης Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης, Καθηγήτρια Φλώρα Μπακοπούλου. Όπως εξήγησε, η συμβολή των ασθενών εκτείνεται από τον έγκαιρο εντοπισμό των ανεκπλήρωτων ιατρικών αναγκών στη διαδικασία Σάρωσης Ορίζοντα (Horizon Scanning), έως την παροχή κρίσιμων δεδομένων πραγματικού κόσμου που έρχονται να επαληθεύσουν ή να διαψεύσουν στην πράξη την προστιθέμενη θεραπευτική αξία ενός σκευάσματος.

Η Καθηγήτρια σημείωσε με νόημα ότι πολλά φάρμακα που αρχικά εμφανίζονται ως εξαιρετικά υποσχόμενα, αποδεικνύεται σε βάθος χρόνου ότι δεν ανταποκρίνονται στις αρχικές υψηλές εκτιμήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, επεσήμανε ότι η χώρα μας παρουσιάζει σημαντική καθυστέρηση στην ανάπτυξη αξιόπιστων ασθενοκεντρικών μητρώων με εκβάσεις υγείας (registries), τα οποία είναι απολύτως απαραίτητα για την εφαρμογή συμφωνιών επιμερισμού του κινδύνου και την εξοικονόμηση πολύτιμων πόρων. «Με τη χρήση των κατάλληλων, επιστημονικών μεθόδων, οι υποκειμενικές πληροφορίες των ασθενών μπορούν να μετατραπούν σε αντικειμενικά, τεκμηριωμένα δεδομένα και αποδείξεις πραγματικού κόσμου, συμβάλλοντας καθοριστικά στην αξιολόγηση νέων, αποτελεσματικών τεχνολογιών υγείας», κατέληξε.

Στα πρακτικά, καθημερινά διδάγματα που προέκυψαν από το πιλοτικό πρόγραμμα εστίασε η Μη Εκτελεστική Πρόεδρος του ΕΟΠΥΥ και Πρόεδρος της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων, Δρ. Βασιλική-Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου. Η Δρ. Γκογκοζώτου παραδέχθηκε με ειλικρίνεια ότι η απουσία επαρκούς χρόνου για ουσιαστικό διάλογο ανάμεσα στο στάδιο της κλινικής αξιολόγησης και την Επιτροπή Διαπραγμάτευσης δυσχέρανε σημαντικά τη συνολική διαδικασία.

Υπογράμμισε την άμεση ανάγκη για την τυποποίηση των διαδικασιών μέσω Καθορισμένων Διαδικασιών Λειτουργίας (SOPs), τη στελέχωση των υπηρεσιών με έμπειρα και εξειδικευμένα στελέχη, καθώς και την πλήρη ψηφιακή διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων. Ανέφερε δε, ότι το νέο νομοθέτημα αποτελεί ένα θετικό πρώτο βήμα, καθώς η Επιτροπή Διαπραγμάτευσης θα έχει πλέον τη δυνατότητα να διαχειρίζεται κοινές κλινικές αξιολογήσεις, χωρίς την ανάγκη για αυστηρή, οριζόντια και ισοπεδωτική εφαρμογή των μηχανισμών αυτόματης επιστροφής και εκπτώσεων (rebate/clawback). «Η αξιολόγηση και η διαπραγμάτευση οφείλουν να λειτουργούν συμπληρωματικά, εξισορροπώντας την έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία με τη μακροοικονομική βιωσιμότητα του συστήματος υγείας, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι κάθε ευρώ δημόσιας δαπάνης μεταφράζεται σε πραγματικό, μετρήσιμο κλινικό όφελος», τόνισε χαρακτηριστικά.

Η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Φαρμάκου του ΕΟΠΥΥ, Δρ. Χαρά Κανή, επέλεξε να παρουσιάσει τη μακροχρόνια, στενή συνεργατική σχέση που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στον ΕΟΠΥΥ και την Ένωση Ασθενών Ελλάδας, χαρακτηρίζοντάς την ως ένα υποδειγματικό μοντέλο παράλληλης θεσμικής εξέλιξης. Η Δρ. Κανή υπογράμμισε ότι το μεγαλύτερο και πιο σημαντικό επίτευγμα του πιλοτικού προγράμματος ήταν η επιτυχής μετάβαση από μια αποσπασματική και τυχαία αλληλεπίδραση, σε μια θεσμοθετημένη, γραπτή και πλήρως κωδικοποιημένη συμμετοχή των ασθενών — ένα κεκτημένο που πρέπει να αποτελέσει τον απαράβατο κανόνα για το μέλλον.

Σημείωσε επίσης ότι το HTA και ο ΕΟΠΥΥ υπηρετούν ακριβώς τον ίδιο κοινό σκοπό: την παροχή της ιατρικής καινοτομίας σε προσιτή και δίκαιη τιμή. Συμπλήρωσε δε με νόημα ότι το θεμελιώδες ερώτημα «καινοτομία για ποιους;» μπορεί να απαντηθεί αυθεντικά μόνο από τους ίδιους τους ασθενείς που πρόκειται να ωφεληθούν από αυτήν, γεγονός που καθιστά την ουσιαστική συμμετοχή τους αναπόσπαστο κομμάτι της όλης διαδικασίας.

Από την πλευρά της ακαδημαϊκής κοινότητας, ο Αναπληρωτής Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ), Δρ. Κώστας Αθανασάκης, προσέδωσε επιστημονικό βάθος στη συζήτηση, εξηγώντας ότι η συμμετοχή των ασθενών στο HTA δεν αποτελεί απλώς ένα ηθικό ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης, αλλά ένα ζήτημα βαθιάς ουσίας. Οι ασθενείς είναι οι μόνοι που μπορούν να προσφέρουν μοναδικές και κρίσιμες πληροφορίες —όπως η βίωση της νόσου, η πραγματική εμπειρία από τις παρενέργειες της θεραπείας και το καθημερινό ψυχολογικό και οικονομικό βάρος— οι οποίες είναι αδύνατο να συλληφθούν ή να καταγραφούν από τις παραδοσιακές κλινικές μελέτες.

Ο Δρ. Αθανασάκης επεσήμανε ότι η συμμετοχή αυτή πρέπει να εκτείνεται σε ολόκληρο το φάσμα της διαδικασίας: από τα πολύ πρώιμα στάδια μέχρι το τελικό στάδιο, που περιλαμβάνει την επικοινωνία και την εξήγηση της τελικής σύστασης στο ευρύ κοινό, γεγονός που προσδίδει κύρος και νομιμοποίηση στην όλη διαδικασία, ακριβώς όπως συμβαίνει εδώ και χρόνια στο βρετανικό NICE. Τέλος, σημείωσε την επιτακτική ανάγκη για την ανάπτυξη ενός σαφούς και δομημένου «διαδικαστικού πλαισίου συνεισφοράς» (process of contribution), ώστε να είναι απόλυτα ξεκάθαρο εκ των προτέρων τι ακριβώς προσδοκάται από κάθε εμπλεκόμενο μέρος, συμπεριλαμβανομένων φυσικά και των εκπροσώπων των ασθενών.

Τη συγκλονιστική βιωματική εμπειρία των ανθρώπων που παλεύουν με τις σπάνιες παθήσεις μετέφερε ο Αντιπρόεδρος της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδος (Ε.Σ.Α.Ε.) και Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΝ.ΑΣ.ΕΛ., Δημήτρης Αθανασίου, ο οποίος διαθέτει πολυετή εμπειρία καθώς συμμετέχει ενεργά σε εξειδικευμένες επιτροπές του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA). Ο κ. Αθανασίου ανέδειξε τρία εξαιρετικά κρίσιμα σημεία. Πρώτον, υπογράμμισε ότι το μοντέλο διαλόγου που υιοθετήθηκε στο πρόσφατο πιλοτικό πρόγραμμα ήταν πραγματικά υποδειγματικό και κατάφερε να επηρεάσει και να αλλάξει στην πράξη τελικές αποφάσεις. Δεύτερον, σημείωσε ότι κάθε φορέας οφείλει να επιτελεί τον ρόλο του με εξειδίκευση: από τις Ακαδημίες EUPATI που αναλαμβάνουν τη γενική εκπαίδευση, έως τις εξειδικευμένες Ακαδημίες Σπανίων Παθήσεων που προετοιμάζουν κατάλληλα τους εκπροσώπους για τις απαιτητικές Κοινές Κλινικές Αξιολογήσεις (JCA) σε ευρωπαϊκό επίπεδο και τον EMA.

Τρίτον, επεσήμανε με έμφαση ότι ειδικά στον χώρο των σπάνιων νοσημάτων —όπου ακόμη και οι κορυφαίοι κλινικοί γιατροί παγκοσμίως συχνά δεν έχουν συναντήσει ποτέ στη σταδιοδρομία τους έναν συγκεκριμένο ασθενή— η μοναδική γωνία θέασης και η εμπειρία του ανθρώπου ή της οικογένειας που ζει καθημερινά με τη νόσο είναι παντελώς αναντικατάστατη. Παράλληλα, υπενθύμισε μια σκληρή πραγματικότητα: μόλις το 5% των σπανίων νοσημάτων διαθέτει σήμερα κάποια εγκεκριμένη θεραπεία, επομένως η μεγάλη συζήτηση για τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας θα πρέπει να εστιάζει στρατηγικά στο πώς θα καλυφθεί το υπόλοιπο 95% των ασθενών που παραμένουν ακάλυπτοι. «Οι τελικοί αποδέκτες των τεχνολογιών υγείας είναι οι ίδιοι οι ασθενείς — γι’ αυτό η θεσμική εκπροσώπησή τους σε όλα τα στάδια της ΑΤΥ είναι επιβεβλημένη, ιδίως για τα σπάνια νοσήματα όπου η εμπειρία της κοινότητας είναι μοναδική», δήλωσε χαρακτηριστικά, καθηλώνοντας το ακροατήριο.

Από την πλευρά της φαρμακευτικής βιομηχανίας, οι τοποθετήσεις των στελεχών παρουσίασαν μια αξιοσημείωτη σύγκλιση απόψεων. Η Εντεταλμένη Γενική Διευθύντρια του p-r-i-m-e insurance / Forum Φαρμακευτικής Καινοτομίας (PIF), Δρ. Δήμητρα Λεμπέση, χαρακτήρισε το μακρύ και επίπονο «ταξίδι» του ασθενούς μέσα στην ασθένεια ως ένα ανεκτίμητο, μοναδικό κεφάλαιο βιωματικής γνώσης, το οποίο η Πολιτεία οφείλει να μεταφράζει σε τεκμηριωμένη και εφαρμοσμένη πολιτική υγείας. Ζήτησε μάλιστα τη δημιουργία μιας συμμετοχής που θα είναι θωρακισμένη με απόλυτη διαφάνεια, ακεραιότητα και ισονομία, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι στην «ώρα μηδέν» που βρίσκεται σήμερα η χώρα, υπάρχει άμεση ανάγκη για ένα απλοποιημένο, στέρεο και λειτουργικό σύστημα αξιολόγησης, το οποίο θα εγγυάται την ταχεία και απρόσκοπτη πρόσβαση των ασθενών στις σύγχρονες, καινοτόμες θεραπείες.

Ο Επιστημονικός Διευθυντής της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (Π.Ε.Φ.), Μάρκος Ολλανδέζος, υπογράμμισε από την πλευρά του ότι οι διαδικασίες του HTA πρέπει να εφαρμόζονται με τρόπο ορθολογικό, ο οποίος θα προστατεύει το σύστημα, χωρίς όμως να δημιουργεί τεχνητά αναχώματα και εμπόδια στην πρόσβαση των ασθενών ή επικίνδυνες στρεβλώσεις στην εγχώρια αγορά του φαρμάκου.

Εκπροσωπώντας τον Σύνδεσμο Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (Σ.Φ.Ε.Ε.), ο Χρίστος Γεωργακόπουλος, Market Access Director, χαρακτήρισε το HTA ως το κατεξοχήν σύγχρονο επιστημονικό εργαλείο που διαθέτουμε προκειμένου να μεταφράσουμε την επιστημονική καινοτομία σε πραγματική, έγκαιρη, δίκαιη και ισότιμη πρόσβαση για κάθε πολίτη που τη χρειάζεται.

Κλείνοντας τον κύκλο των τοποθετήσεων, ο Αναστάσιος Σκρουμπέλος, Associate Director, Market Access της MSD Greece, ανέδειξε με σαφήνεια την επιτακτική ανάγκη για την πλήρη θεσμοθέτηση ενός ξεκάθαρου, αυστηρού και ουσιαστικού πλαισίου συμμετοχής των ασθενών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Ο κ. Σκρουμπέλος προειδοποίησε χαρακτηριστικά ότι η θεσμική ασάφεια και η έλλειψη κανόνων είναι αυτές που διαιωνίζουν την αδράνεια, τον αποκλεισμό ή, ακόμα χειρότερα, την προσχηματική και «διακοσμητική» συμμετοχή των ασθενών στα κέντρα εξουσίας. Όπως τόνισε, το νέο πλαίσιο οφείλει να περιλαμβάνει με απόλυτη σαφήνεια τον σκοπό και το επίπεδο της συμμετοχής, τη συστηματική εκπαίδευση των ασθενών, τα αντικειμενικά κριτήρια εκπροσώπησης, την απαραίτητη υποστήριξη, τη διαφάνεια, καθώς και μηχανισμούς ανατροφοδότησης και διαρκούς αξιολόγησης.

Η στρατηγική της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και ο νόμος 5302/2026

Η επιτυχής διεξαγωγή της εκδήλωσης δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά η κορύφωση μιας μακροχρόνιας, συνεκτικής και καλά μελετημένης στρατηγικής που υλοποιεί η Ένωση Ασθενών Ελλάδας. Η στρατηγική αυτή για την ουσιαστική και ισότιμη συμμετοχή των ασθενών στο HTA εδράζεται γερά πάνω σε τέσσερις αλληλένδετους, σταθερούς πυλώνες:

• Γνώση: Μέσα από τη δημιουργία και τη διάθεση του πρωτοποριακού «Οδηγού HTA για Ασθενείς».
• Εκπαίδευση: Μέσα από την ενεργοποίηση και τη λειτουργία της Ελληνικής Ακαδημίας Ασθενών EUPATI, που διασφαλίζει την επιστημονική κατάρτιση των εκπροσώπων.
• Εφαρμογή: Μέσα από την έμπρακτη, ενεργό συμμετοχή εκπροσώπου της Ένωσης στον εθνικό πιλοτικό μηχανισμό HTA.
• Θεσμική ενσωμάτωση: Μέσα από τη διαρκή, δυναμική διεκδίκηση ενός σαφούς, διαφανούς και ουσιαστικού ρόλου για τους ασθενείς σε όλες τις διαδικασίες αξιολόγησης, διαβούλευσης και λήψης τελικών αποφάσεων.

Λίγες μόλις ημέρες μετά την ολοκλήρωση των εργασιών της εκδήλωσης, η ψήφιση του Νόμου 5302/2026 για το Ταμείο Καινοτομίας ήρθε να δημιουργήσει ένα εντελώς νέο, ελπιδοφόρο θεσμικό σημείο αναφοράς για τα υγειονομικά δρώμενα της χώρας. Με βάση το νέο αυτό νομοθετικό πλαίσιο, η Ένωση Ασθενών Ελλάδας συμμετέχει πλέον επίσημα ως παρατηρητής τόσο στην Επιτροπή του Ταμείου Καινοτομίας όσο και στην κρίσιμη Επιτροπή Αξιολόγησης και Αποζημίωσης Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης.

Η εξέλιξη αυτή, σε άμεσο συνδυασμό με τη θεσμοθετημένη δυνατότητα κατάθεσης επίσημων απόψεων και υπομνημάτων πριν από την οριστικοποίηση του πλαισίου PICO (σύμφωνα με το άρθρο 26 του πρόσφατου νόμου 5243/2025, σε πλήρη εναρμόνιση και εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2282 για το HTA), αποτελεί ένα ιστορικό, αποφασιστικό βήμα προς την πλήρη θεσμική αναγνώριση της συμμετοχής των ασθενών στις διαδικασίες που ορίζουν την πρόσβαση των Ελλήνων πολιτών στις νέες θεραπείες.

Ωστόσο, η Ένωση Ασθενών Ελλάδας δεν επαναπαύεται. Διεκδικεί με σθένος την άμεση μετάβαση από το καθεστώς της απλής παρατήρησης σε μια πλήρη συμμετοχή με αποφασιστική, δικαίωμα ψήφου και κυρίαρχη αρμοδιότητα, εφαρμόζοντας τις καλές πρακτικές που ισχύουν ήδη σε προηγμένα κράτη όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Δανία, καθώς και σε εξειδικευμένες επιστημονικές επιτροπές του ίδιου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA).

Η Πολιτεία, από την πλευρά της, έχει ήδη δεσμευτεί δημόσια για την κατάθεση μιας επόμενης, άμεσης νομοθετικής πρωτοβουλίας, η οποία θα θεσμοθετεί με κάθε επισημότητα τη συμμετοχή των εκπροσώπων των ασθενών ως ισότιμων εμπειρογνωμόνων στη διαδικασία της Αξιολόγησης. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο, μεγάλο και κρίσιμο βήμα, προκειμένου η συμμετοχή των ληπτών υγείας να οργανωθεί οριστικά με συγκεκριμένο, παραγωγικό ρόλο και ουσιαστική, μετρήσιμη συμβολή σε όλα τα επιμέρους στάδια της αξιολόγησης. Παράλληλα, αναγνωρίζεται ότι η Πολιτεία οφείλει να επενδύσει άμεσα και γενναιόδωρα στην εκπαίδευση των ασθενών, αναπτύσσοντας ειδικά κρατικά προγράμματα, αλλά και αξιοποιώντας, στηρίζοντας και ενισχύοντας τις ήδη υφιστάμενες, επιτυχημένες πρωτοβουλίες της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας.

Συμπέρασμα: Ένα σύστημα υγείας που ακούει τη φωνή των ασθενών

Ο πρώτος «Ομόκεντρος Κύκλος για το HTA» δεν ήταν απλώς μια επιτυχημένη ημερίδα, αλλά η επίσημη αφετηρία για έναν διαρκή, επιστημονικά τεκμηριωμένο και ουσιαστικό διάλογο γύρω από την πολιτική υγείας στην Ελλάδα. Για την Ένωση Ασθενών Ελλάδας, το μήνυμα είναι πλέον ξεκάθαρο και μη διαπραγματεύσιμο: η θεσμική συμμετοχή των ασθενών στην Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας πρέπει να περιλαμβάνει έναν απόλυτα ισότιμο ρόλο στο τραπέζι όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις.

Ένα σύστημα αξιολόγησης και υγείας το οποίο επιλέγει να μην ακούει με προσοχή και σεβασμό τη φωνή εκείνων των ανθρώπων για τη ζωή των οποίων αποφασίζει, είναι εξ ορισμού ένα σύστημα βαθιά ατελές, παρωχημένο και κοινωνικά μετέωρο. Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας εργάζεται καθημερινά και άοκνα με σκοπό να γεφυρώσει οριστικά αυτό το χάσμα: με όπλα τη βαθιά γνώση, τη συνεχή εκπαίδευση, την ισχυρή θεσμική παρουσία και, πάνω απ’ όλα, την αμετακίνητη, βαθιά πίστη ότι οι καλύτερες, δικαιότερες και πιο βιώσιμες αποφάσεις για την υγεία προϋποθέτουν απαρέγκλιτα τη ζωντανή φωνή εκείνων που τη βιώνουν στο ίδιο τους το σώμα.

Πηγή: dailypharmanews.gr